Ποίηση Βασίλη Πολύζου ~ ΑΦΙΕΡΩΜΑ

"Είναι αδύνατον να διαβάσεις την ποίηση του Βασίλη Πολύζου και να μην μαγευτείς από την μαεστρία με την οποία χειρίζεται τις λέξεις, την άψογη γνώση της Ελληνικής γλώσσας, την χορογραφία που εκτελούν πολλές φορές οι στίχοι του σε διάφορους ευρωπαϊκούς ρυθμούς. Ο ποιητής έχει μια μοναδική ικανότητα να σε παρασέρνει στην δίνη των στίχων του και να προβάλλει μες στα συναισθήματα του αναγνώστη σαν μικρού μήκους ταινίες τα ποιήματά του. Κοσμοπολίτης ο ίδιος, μεταφέρει με αριστοτεχνικό τρόπο στην γραφή του όλα τα ταξίδια που έχει κάνει στον εξωτερικό κόσμο αλλά και στον εσώτερο. Μια κομψή ειρωνεία, ένας διακριτικός αισθησιασμός, δυνατές εικόνες, ένας πρωτότυπος υπερρεαλισμός και ενίοτε μια σκοτεινή αύρα θα έλεγα ότι διέπει, στο σύνολό της, την ποιητική πορεία του Βασίλη Πολύζου. Πολυγραφότατος και με τον αέρα μιας ευγένειας και κομψότητας που δεν βρίσκεις συχνά, ο ποιητής είναι από τους λίγους που διανύουν πραγματικά ένα ινδιάνικο καλοκαίρι στον χώρο της ποίησης. Με μια ανεξάντλητη πηγή γνώσεων και εμπειριών που δίνει απλόχερα στον αναγνώστη του και λάτρης της βυζαντινής μουσικής, ο ποιητής Βασίλης Πολύζος είναι μια πολύτιμη κι αναγκαία παρουσία, στον χώρο της μοντέρνας ποίησης"

Μαρία Ροδοπούλου

Ο Βασίλης Πολύζος σπούδασε Νοµικά και Πολιτικές και Οικονοµικές Επιστήµες.

Δικηγόρος στην Αθήνα (1963-2012). Μέλος της International Bar Association και του Human
Rights Institute, London (1995-2011). Διετέλεσε επιµελητής ύλης και παρουσιαστής της τηλεοπτικής εκποµπής «Ελλάδα δεν είναι µόνο η Αθήνα» (ΕΡΤ-1, 1985–87). Συνεργάστηκε ως υπεύθυνος

πολιτιστικού τοµέα στο ραδιοφωνικό σταθµό Δίαυλος 10 (1987–88): Εκπομπές Μικροκύματα, Πρόσωπα και Ντοκουμέντα, Το Βιβλίο στο Τραπέζι. Ήταν επίσης αρχισυντάκτης του περιοδικού
Τα Αγροτικά (1983–87), διευθυντής της περιοδικής επιστηµονικής έκδοσης Αγροτικά Θέµατα
(1984–85), εκδότης και διευθυντής του µηνιαίου εντύπου Ο Στρέφης (1982–86).
Τα ντοκιμαντέρ για την τηλεόραση της ΕΡΤ  (εκπομπή Ελλάδα δεν είναι μόνο
η Αθήνα) ανήκουν στην περίοδο 1983-1987 και είναι περίπου 40. Στα 25
από αυτά έκανε την έρευνα και το σενάριο, ενώ για τα υπόλοιπα έκανε και
τη σκηνοθεσία

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ

 Ποίηση:

               • Επίλογοι και άλλα Κεκραγάρια (Εριφύλη, 1999)

               • DIZZILAND (Εριφύλη, 2001)

               • Ηλιακό ποδήλατο (Μεταίχµιο, 2003)

               • 12+1 µοναχικά ποιήµατα (Εριφύλη, 2005)

               • Αναμνήσεις προκάτ άνοιξης (Απόπειρα  2006)

               • Μια δεύτερη ανάγνωση του ποιητή Κ* και άλλα αμφίδρομα (Απόπειρα 2008)

               • Το ταξίδι του Αιμίλιου στην Έρημη Χώρα (Εριφύλη, 2008)

               * Κρεολή Σελήνη (Απόπειρα, 2010)

Τηλεοπτικά ντοκιµαντέρ (ΕΡΤ-1, 1983-87):
   Έρευνα και σενάριο :
                • Η Κίτρινη Αποθήκη • Οι καφενέδες • Αηδονίσµατα • Μπαλάντα
                  για το τρενάκι του Πηλίου • Μικρά θαλασσινά φεγγάρια • Τ’ Ανάπλι
                  και τα Κάστρα του • Μετέωρα • Τα 24 Χωριά • Τα ψηλά βουνά
             • Η λευτεριά στο συρµατόπλεγµα • Ένας Χαλεπάς στην Κύµη κ.ά.
    Έρευνα, σενάριο και σκηνοθεσία
                • Θέλει αρετήν και τόλµην η ελευθερία • Λευτέρης Κανακάκις, ο ζωγράφος της σιωπής
                • Θεοφάνης ο Κρης • Διαβάζοντας την παράδοση
                • Μια µέρα στ’ Αµπελάκια

                • Ελλάδα και Θάλασσα κ.ά.

Δισκογραφία:

                Μανώλης Χατζηµάρκος: Απόστολοι και Κρατήµατα
                (cd, έκδοση του Δήµου Βόλου, 1997).

     

Η ΚΙΤΡΙΝΗ ΑΠΟΘΗΚΗ του Βασίλη Πολύζου - Ντοκιμαντέρ (1984) ΕΡΤ1

ευχαριστούμε τον συγγραφέα - ποιητή, Βασίλη Πολύζο

για την παραχώρηση του δικαιώματος της δημοσίευσης

ομάδα έκδοσης (σ)

ο ποιητής, Βασίλης Πολύζος (Στοά του βιβλίου, Απρ.2011)

λίγα λόγια για το έργο..

Το ντοκιμαντέρ  «Η Κίτρινη Αποθήκη» γυρίστηκε
στο Βόλο και το Πήλιο στα 1984

και παρουσιάστηκε από την τηλεοπτική εκπομπή

«Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα» της ΕΡΤ 1

 στις 25 του Νοέμβρη 1984 , αφιέρωμα στην επέτειο

της Εθνικής  Αντίστασης. και ξανά στις 27 του Οκτώβρη 1985.

 Έρευνα και κείμενο-σενάριο: Βασίλης Πολύζος
Διεύθυνση φωτογραφίας: Βαγγέλης Καραμανίδης
Μοντάζ: Γιάννης Στεφάνου
Σκηνοθεσία: Γιώργος Μπαλλής

Η μουσική της ταινίας ήταν από το έργο
του Βασίλη Αρχιτεκτονίδη «Αναστημένη Γη».

Για τις ανάγκες της ταινίας κατέθεσαν τις προσωπικές τους
μαρτυρίες οι: Τηλέμαχος Λαμπρόπουλος, Αλέξανδρος Δημητρίου,
Γιάννης Χατζηευθυμίου, Αλέκος Παπαγεωργίου,
Σπύρος Αδαμαντιάδης και Γραμμένος Μαϊτιανός
και τραγούδησαν αντάρτικα τραγούδια τα μέλη της χορωδίας
του 54 Συντάγματος του ΕΛΑΣ που είχε ξανασυγκροτηθεί
και έδινε συναυλίες κατά την εποχή που γυρίστηκε η ταινία
υπό την διεύθυνση του μαέστρου της Ντίνου Πάντα.

Για την ιστορική τεκμηρίωση της έρευνας οφείλω
και από εδώ ευχαριστίες στον Γιάννη Σιαφλέκη, Πρόεδρο
της Π.Ε.Α.Ε.Α. Βόλου την εποχή που γυρίστηκε η ταινία,
στη συγγραφέα-δημοσιογράφο Νίτσα Κολιού
και στον Γρηγόρη Ρέντη, συγγραφέα του βιβλίου
«54 Σύνταγμα του ΕΛΑΣ».

Τους χαιρετίζω από καρδιάς όλους, όπου κι αν βρίσκονται
σήμερα. Δεν θα ξεχάσω ποτέ τις ατέλειωτες συζητήσεις μας
στην παραλία του Βόλου, μ’ όσους τύχαινε να συναντήσω

τον καιρό που γυριζόταν η ταινία, κι εκείνη την αφειδώλευτη

πρόσκληση «έλα, κάτσε να πιούμε ένα ούζο και να τα πούμε,

είσαι δικός μας».

©Βασίλης Πολύζος, 1984

παρακάτω το κείμενο της ταινίας..

Η ΚΙΤΡΙΝΗ ΑΠΟΘΗΚΗ
του Βασίλη Πολύζου

KATOXH

Βόλος
Κατοχή
Γωνία Γαζή και Κρίτσκη
Η παλιά καπναποθήκη

Πανύψηλοι πελιδνοί τοίχοι
Καγκελόφραχτα  παράθυρα
Ο ήχος της μπότας

Εδώ δε θά ΄ρθουν τα χελιδόνια
Εδώ κομματιάζουν τον ουρανό
Περνούν στον ήλιο χειροπέδες
Τον σέρνουν στο σφαγείο

Στήσαν εδώ αργαστήρι θανάτου
Ο φασισμός κι η σβάστικα
Ο κουκουλοφόρος με τα φιδίσια μάτια
Ο κύριος με τη μαύρη ρεμπούμπλικα
και τη μαύρη καμπαρντίνα

Να σταυρώσουν τη λευτεριά

Βόλος
Κατοχή
Γωνία Γαζή και Κρίτσκη
Η Κίτρινη Αποθήκη

"Η Κίτρινη Αποθήκη", Βόλος. Κτίσμα του 1926

ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ
Απ’ τον πρώτο κιόλας χρόνο της Κατοχής
φυσάει στο Βόλο ο άνεμος της Αντίστασης.
Βαρύς ο ίσκιος του καταχτητή στην πόλη.
Αδειάζει νωρίς η παραλία.
Χαμηλώνουν οι φωνές στα κουτούκια της Ιωλκού.
Πληθωρισμός, ανεργία, πείνα, μαύρη αγορά,
- σύνεργα του χιτλεροφασισμού για την επιβολή
της νέας τάξης πραγμάτων.
Μα ο λαός δε σκύβει το κεφάλι.
Σεπτέμβρη του ’41 ιδρύεται το Ε.Α.Μ.
Κι ο Βόλος είναι έτοιμος να σηκώσει το μήνυμα
του Αγώνα. Ο κρυφός λόγος της λευτεριάς
ζεσταίνει τις καρδιές. Τον ψιθυρίζουν
οι γειτόνοι στην Ανάληψη, στη Νέα Δημητριάδα,
στις Παράγκες, στο Συνοικισμό.
Τον κρύβουν κάτω από τα τρύπια ρούχα τους
οι εργάτες κι οι εργάτριες στου Ματσάγκου.
Τον ταξιδεύουν με το τρενάκι στο Πήλιο
οι σιδηροδρομικοί.

Οργάνωση! Αντίσταση!

ΟΙ ΦΥΛΑΚΈΣ
Κι ο φασισμός θα χτυπήσει με τις συλλήψεις,
τα βασανιστήρια, τις ομαδικές εκτελέσεις.
Στο Βόλο λειτουργούν τρία κολαστήρια:

Φυλακές Αλεξάνδρας
Φυλακές Ιωσαφάτ
Κίτρινη Αποθήκη

Η ΔΙΑΤΑΓΗ
«Πάντες οι ανήκοντες εις τας ενόπλους γερμανικάς
δυνάμεις εξουσιοδοτούνται και εντέλλονται να
ποιούνται χρήσιν αμέσως παντός όπλου, όπερ
φέρουσι μεθ’ εαυτών. Εις περίπτωσιν ταραχών
εις δημοσίους χώρους και διαδηλώσεων εντέλλονται
να βάλλουν κατά οιουδήποτε πλήθους αδιστάκτως,
χωρίς ποειδοποίησιν».

ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ
Ανώφελη διαταγή.
Η αντίσταση απλώνει σα φωτιά.
25 του Μάρτη 1942
συνθήματα γεμίζουν τους τοίχους:

ΤΟ ’21 ΖΕΙ
ΖΗΤΩ ΤΟ ΕΑΜ
Το αντάρτικο φουντώνει στα χωριά του Πηλίου.
Τον Οκτώβρη του 1943 σχηματίζεται το 54 Σύνταγμα
του ΕΛΑΣ με έδρα την Άνω Κερασιά και τομέα ευθύνης
τοΠήλιο, το Μαυροβούνι και τον Κίσσαβο. Δίνονται
νικηφόρες μάχες στην Τσαγκαράδα, στην Πορταριά,
στη Ζαγορά, στην Αλικόπετρα. Οι Γερμανοί
εφαρμόζουν θηριώδη αντίποινα σε βάρος του άμαχου
πληθυσμού. Θα κάψουν συθέμελα τη Δράκια,
τα Κανάλια, τις Μηλιές.

ΤΟ ΡΟΛΟΪ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ
7 Ιούλη του ‘44
Μετά από κατάδοση ΕΑΣΑΔιτών
οι Γερμανοί απαγχονίζουν στα Λεχώνια
τρεις ηρωίδες της Αντίστασης:
Την Ιουλία Τοπάλη.
Τη Σοφία Τοπάλη.
Και τη Φιλίτσα Καλαβρού.

Μάρτης-Ιούλης του ’44.
Οι πιο μαύροι μήνες της Κατοχής
για το Βόλο και τα γύρω χωριά.
Στην Κίτρινη Αποθήκη
το ρολόι του θανάτου χτυπάει ασταμάτητα.

ΤΟ ΜΠΛΟΚΟ
Δέκα μέρες μετά το Πάσχα του ’44, 27 του Απρίλη,
γίνεται το φοβερό μπλόκο στον Άνω Βόλο. Πιάνουν
εκατοντάδες πολίτες και τους οδηγούν στην Κίτρινη
Αποθήκη. Ένας κουκουλοφόρος με μαύρο ράσο
και μαύρα γάντια ξεχωρίζει πενήντα από τους
κρατούμενους. Παίρνουν τους πενήντα και τους
οδηγούν σε άλλη αίθουσα. Τους κρατάνε για τρεις
ώρες όρθιους κι αμίλητους. Ύστερα τους υποχρεώνουν
να πέσουν μπρούμυτα.  Αρχίζουν να τους χτυπούν
με τις μπότες και τους βούρδουλες. Τους παίρνουν
ρολόγια, δαχτυλίδια, κοσμήματα.  Ύστερα
τους στήνουν όρθιους στον τοίχο  κι αρχίζουν
να τους εκτελούν έξι έξι.
Μετά την πρώτη έξοδο διαλέγουν δυο από τους
μελλοθάνατους για να μεταφέρουν τα πτώματα
έξω από την Κίτρινη Αποθήκη και να τα σκορπίσουν
στους δρόμους. Η εντολή ήταν να εκτελεστούν
είκοσι, σε αντίποινα για τον τραυματισμό ενός
Γερμανού αξιωματικού. Η εντολή εκτελεστηκε
κατά γράμμα. Μέσα στην Κίτρινη Αποθήκη, θανάτωσαν
το βράδυ εκείνο δεκαοχτώ. Και άλλους δυο
στην Πλατεία Ελευθερίας.

ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Το αίμα αυτό δε θα χυθεί ανώφελα. Θα ποτίσει το δέντρο

 της λευτεριάς. Για κάθε πατριώτη που χάνεται, δέκα άλλοι

θα πάρουν τα όπλα και θα βγουν στο Βουνό. Έξι χιλιάδες

αντάρτες πέρασαν από τις τάξεις του 54 Συντάγματος

στη διάρκεια της δράσης του. Οι πολεμικές τους επιχειρήσεις

στο Πήλιο και τη Στυλίδα, οι μάχες της σοδειάς στα Φάρσαλα

και το Δεμερλί, τα σαμποτάζ στη σιδηροδρομική γραμμή

Λαμίας-Δομοκού, Λάρισας-Τεμπών από τις 10 ως τις 18

Οκτώβρη του ’44 –όλα αυτά στοίχισαν τρομερές απώλειες

στον εχθρό.

ΕΠΙΤΥΜΒΙΟ

Βόλος

Μάης ’44

Έπεσαν:

Νίκος Τζόβενος

Λευτέρης Μπαλτσαβιάς

Χρίστος Δεσποτόπουλος

Γιάννης Καγιάφας

Παύλος Κεντίογλου

Σάββας Χυτήρογλου

Θεμιστοκλής Στήλας

Βόλος

Νεκροί εκατοντάδες

Δράκια

Νεκροί 114

Μηλιές

Νεκροί 56

Ορμάν Μαγούλα

Νεκροί 40

Αλμυρός

Νεκροί 35

Αλόννησος

Νεκροί 9

Ευξεινούπολη

Νεκροί 6

ΓΥΡΙΖΕΙ Ο ΗΛΙΟΣ

Και να!

ΑΝΕΒΑΙΝΕΙ ΑΔΕΡΦΙΑ

ΓΥΡΙΖΕΙ Ο ΗΛΙΟΣ

Σαράντα τέσσερα, 19 του Οκτώβρη

Α π ε λ ε υ θ έ ρ ω σ η!

ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ

Γωνία Γαζή και Κρίτσκη

Η παλιά καπναποθήκη ορθώνεται στον ήλιο

Απ’ τα μακρόστενα παράθυρα

Μπορείς να δεις τον ουρανό

Και τα πουλιά που ’ρχονται να φωλιάσουν

Κάτω απ’ το γείσωμα της στέγης

Ο χρόνος ξέπλυνε από τους τοίχους

Τα σημάδια της φρίκης

Μα μέσα μας η μνήμη καίει  –άσβηστο καντήλι

Η Κίτρινη Αποθήκη

Μνήμη Κατοχής κι Αντίστασης

Έρχονται τα παιδιά να την κοιτάξουν

Ν’ αφουγκραστούν το μήνυμα

Που βγαίνει απ΄τα μακρόστενα παράθυρα

ΠΟΤΕ ΠΙΑ ΦΑΣΙΣΜΟΣ

ΕΙΡΗΝΗ ΣΤΟΥΣ ΛΑΟΥΣ
©Βασίλης Πολύζος, 1984

T.S.Eliot, Journey of the Magi, 1927 (Ariel Poems). Απόδοση στα Ελληνικά: Βασίλης Πολύζος, 2010

T.S. Eliot 1888 - 1965

Το Ταξίδι των Μάγων

«Μας βρήκε κρύο τσουχτερό

Στην πιο τραχιά περίοδο της χρονιάς
Για ένα ταξίδι και ταξίδι τόσο μακρινό:
Δρόμοι που βούλιαζαν, καιρός ξυράφι
Μέσα στο καταχείμωνο.»
Γδαρμένες οι καμήλες, με πληγές στα πόδια, χολιασμένες
Να κείτονται απάνου στο μισολιωμένο χιόνι.
Ήταν ώρες που νοσταλγούσαμε
Τα θερινά παλάτια στις πλαγιές, τα λιακωτά,
Τις μεταξένιες κόρες να κερνάν σερμπέτια.
Κι ύστερα οι καμηλιέρηδες με βλαστημιές και μούρμουρο
Να παίρνουν δρόμο, να ζητάν πιοτί, γυναίκες,
Τις νύχτες οι φωτιές να σβήνουν, να μην έχουμε κατάλυμα
Κι οι πόλεις εχθρικές κι οι κωμοπόλεις μίζερες
Και τα χωριά μες στη βρομιά και την ακρίβεια:
Μας βρήκαν μέρες δύσκολες.
Και τελικά κρίναμε πιο σωστό να ταξιδεύουμε τη νύχτα,
Με λίγον ύπνο στ’ αρπαχτά,
Όπου ακούγαμε φωνές να τραγουδάν στ’ αυτιά μας
Πως όλα αυτά ήταν μια αποκοτιά.

Κι ύστερα ξημερώματα φτάσαμε σε μια ήμερη κοιλάδα,
Υγρή, κάτω απ’ τη ζώνη του χιονιού, που μοσχοβόλαε χλωρασιά,
Μ’ ένα μικρό ποτάμι και μ’ έναν νερόμυλο που χτύπαε στο σκοτάδι
Και τρία δέντρα, χαμηλά στον ουρανό.
Κι ένα άσπρο γέρικο άλογο έφυγε καλπάζοντας μες στο λιβάδι.
Κι από κει φτάσαμε σε μια ταβέρνα μ’ αμπελόφυλλα στο ανώφλι,
Στην ανοιχτή της πόρτα έξι χέρια παίζαν αργυρά νομίσματα στα ζάρια,
Και κάτι πόδια κλώτσαγαν τα άδεια ασκιά κρασιού
Μα δεν υπήρχε είδηση και πήραμε ξανά το δρόμο
Και πέφτοντας το σούρουπο, την τελευταία στιγμή
Βρήκαμε αυτό το μέρος· κι άξιζε, θαρρώ, τον κόπο μας.

Πάει πολύς καιρός που ’γινε αυτό, θυμάμαι,
Και πάλι αν ήταν θε να το ’κανα. Μα γράψε
Τούτο γράψε
Τούτο: τραβήξαμε όλο αυτό το δρόμο
Για Γέννα ή για Θάνατο; Σίγουρα ήταν Γέννα,
Το ’δαμε με τα μάτια μας, χωρίς αμφιβολία. Γέννα και θάνατο είχα ξαναδεί
Μα νόμιζα πως ήταν κάτι αλλιώτικο· ετούτη η Γέννα ήταν
Σκληρή κι ολόπικρη αγωνία για μας, σαν Θάνατος, ο θάνατός μας.
Γυρίσαμε στις χώρες μας, σε τούτα τα Βασίλεια,
Μα ησυχία πια δεν έχουμε εδώ, με την παλιά μας πίστη,
Μ’ έναν ξένο λαό με τους θεούς του σφιχταγκαλιασμένο.
Χαρά μου θα ’ταν ένας άλλος θάνατος.


Απόδοση στα Ελληνικά: Βασίλης Πολύζος
εντύπως: σοδειά#4