[Γεύσεις Ροδόπης] του Ματθαίου Ματθαιάδη ~ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ

Τώρα νοιώθω στο σπίτι μου.

Βουνά τριγύρω

και κορυφές ορθώνονται , ψηλά,

άγρια δάση

θροίζουν νερά κρυστάλλινα, 

aφρισμένα, βουίζουν

εδώ παντού κοχλάζει η ζωή.

Τρυφερή μάνα

γλυκά με νανουρίζει η φύση mε τραγούδια,

κρατώντας με, με αγάπη επάνω στην καρδιά της.

Τώρα νοιώθω στο σπίτι μου. Η κορυφή του Ελένιν

τρυπά τον μπλέ ουρανό και με καλεί κοντά της

το Μπριστεμπόρ , με τα έλατα και τα γιγάντια

πεύκα του , νέα μου δίνει ζωή και προς τον Νότο

τεράστια η Τσάρεφ Βρίχ , τη φαλακρή κορφή της

και την ανάμνηση του τσάρου ψηλά ορθώνει …

Ivan Vazov

(Στο μοναστήρι της Ρίλας – απόσπασμα )

[Τρύγος και Βυζαντινή Ποίηση] του Ματθαίου Ματθαιάδη ~ ΑΡΘΡΟ

Το Βυζάντιο πέρα από ότι έχουμε συνηθίσει δεν ήταν μόνο ίντριγκες δολοπλοκίες και εκκλησιαστικοί ύμνοι υπήρχε ζωή, πάθος, ανησυχίες, αναζητήσεις, διασκέδαση τέχνη και φυσικά Λόγος ένας λόγος μεστός λυρικός θειικά ανθρώπινος .

Δεν έχει τέλος ο λόγος η ποίηση η τέχνη γενικότερα , τίποτα δεν αρχίζει και τίποτα δεν τελειώνει όπως και δεν επεκτείνεται στις εποχές , αλλά μεταφέρει την οπτική της χρονικής στιγμής με τα μέσα του "σήμερα". Στήνεται και δημιουργείται από το ακέραιο και διχοτομείτε στο άπειρο σαν μια οπτασία σαν μια μέθη ακολουθώντας Διονυσιακά βήματα , όχι δεν στερεύουν οι λέξεις, οι άνθρωποι στερεύουν και αναπαύονται ή στέκονται στις "δάφνες" και στο εφήμερο μη μπορώντας να δαμάσουν το ανήμερο θηρίο της χρονιότητας και θυσιάζονται στην άψογη εκτέλεση της επιφανειακής λάμψης

Ο τρύγος είναι ένα θέμα που ακολουθεί τα χνάρια Σιληνών και Σάτυρων, χορεύει με τις Μαινάδες και λούζει δισεκατομμύρια φθόγγους με το άρωμα από την σύνθλιψη των ώριμων καρπών της αμπέλου

Οι παραλλαγές πολλές όσες και οι διαφορές στους Αιώνες όσες και οι περιστροφές της γης στον Ήλιο όσες και οι εναλλαγές στην σκέψη και τον τρόπο ζωής από την γέννηση του μέχρι σήμερα .

[Σάρλοτ Νιού] ~ Επιστημονικής Πραγματικότητας Διήγημα

This world I should kill
The world of the End
Rewind the people back from the dead

Η ιστορία έχει απόλυτη σχέση
με την πραγματικότητα

B.Gps Era
Ο αγαπητός Τσάρλι Κ., γνωστός ζητιάνος της οδού Βουκουρεστίου συνήθιζε να τριγυρνά τα αποτσίγαρα των πεζοδρομίων με την αριστερή παντόφλα του μαχαιρωμένη ακριβώς στο σημείο των ημίθεων. Κάποιοι τον έλεγαν Ο Μπίλι που Κουτσομπολεύει το Μέλλον, αργότερα – στις κατοχικές μέρες των GPS - τον είπαν απλώς προφήτη. «Με ονόμασαν αρνητή της αδιαφορίας , κάποτε περιφερόμουν με το σχισμένο μου παπούτσι στα χέρια , ως προσφορά απαντήσεων .
Οι ερωτήσεις δεν τελειώνουν ποτέ , παραμερίζονται μόνο στην απαιτούμενη δικαιολογία της άγνοιας.

[Η Χαλκιδική, τα σύνορα και τρεις λίμνες] του Ματθαίου Ματθαιάδη ~ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ

Έξι μήνες χωρίς μεγάλη βόλτα είναι πολύ μεγάλο διάστημα, ακόμη και για τον πιο «τεμπέλη» μηχανόβιο! Πνιγμένος όλο αυτό το διάστημα στη ροή των γεγονότων άφηνα κλειδωμένη την ανάγκη για ταξίδι και περιπλάνηση στις εικόνες των επαρχιακών οδών , μέχρι που δεν άντεξα άλλο και ζήτησα από τον συνεργάτη μου να φύγω για τρεις – τέσσερις μέρες , αλλιώς θα τρελαινόμουν, το έβλεπα, ερχόταν σιγά - σιγά και χτύπαγε την πόρτα στο μυαλό μου.
Παρασκευή πριν τον Δεκαπενταύγουστο και ενώ έχω παράδοση το βράδυ, τρέχω να προλάβω να μαζέψω πράγματα που λείπουν, χάρτες, σκηνή, λάδια ξύδια στη μοτοσικλέτα  και ένα σωρό άλλα μικροπράγματα της τελευταίας ώρας.
Το Σάββατο περνά με μάζεμα των διάσπαρτων πραγμάτων σε τρία σπίτια και η προσμονή του νυχτερινού ταξιδιού είναι ατέλειωτη. Νύχτα ήθελες να φύγεις; Χα!
Ξημερώματα Κυριακής και πάνε περίπατο τα σχέδια για παλιά Εθνική. Φόρτωμα οι βαλίτσες, δέσιμο τα συμπράγκαλα από πάνω, φουλ εξοπλισμός και ώρα 6:30 στην Υλίκη, να βλέπω την μέρα να κερδίζει την μάχη με τη νύχτα. Στάζει αίμα ο ουρανός και ντύνει την λίμνη με όλες τις αποχρώσεις του κόκκινου.
Η άδεια Εθνική σε αναγκάζει να σφίξεις τα γκρίπ  και να φύγεις με όσο γκάζι έχεις , να λυτρωθείς από τις ανιαρές ευθείες και να προλάβεις τον ήλιο πριν σκαρφαλώσει ψηλά και αρχίσει να ψήνει ψωμί στην άσφαλτο.

[Could I laugh again] Του Ματθαίου Ματθαιάδη ~ ΠΕΖΟ

Με ένα τραγούδι κολλημένο στο μυαλό από το πρωί σχεδόν, άντε δύο , το δεύτερο σφήνα αργότερα το μεσημέρι. Παρεμβολές ηχητικές σε μια μνήμη κενή σε ψυχή τραυματισμένη, σαν ορατότητα που δοκιμάζει την διαφυγή από την ορεινή ομίχλη.Again, again, again, again, could i laugh again… again again again… Behind these hazel eyes και ψάχνεις το σκονισμένο παντελόνι, την καμένη από την εξάτμιση κορντούρα για να τρέξεις μακριά, ίσως γιατί δεν θέλεις να περάσεις άλλη μια νύχτα με την σκιά των χαπιών της λήθης στον οισοφάγο, για να αποφύγεις την εφτάχρονη ερμηνεία που σε κυνηγά. Η βαλβίδα εκτόνωσης κλειστή από καιρό, αργεί πολύ να ξεκολλήσει, ένα κρακ χρειάζεται να ακούσεις σαν κι αυτό που συνέβη μέσα σου και να εξατμιστεί όλη σου η φιλοσοφία, όλη σου η αγνότητα που αντιμετώπιζες την ανθρώπινη ύπαρξη και σχέση . Ένα τραγούδι, δύο τραγούδια κι ένας τρελός που υπήρχε στην κάρτα του τηλεφώνου, οι φθαρμένες κορντούρες, τα τρύπια γάντια και το βρώμικο κράνος να κλείνει την πόρτα.

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης ~ Άρθρο

του Ματθαίου Ματθαιάδη

"Και η Ποίηση πάντοτε είναι μία όπως ένας είναι ο ουρανός.
Το ζήτημα είναι από πού βλέπει κανείς τον ουρανό.
Εγώ τον έχω δει από καταμεσίς της θάλασσας" Ο. Ελύτης

Τον Οκτώβριο του 1999, στη Γενική Διάσκεψη της UNESCO στο Παρίσι, η 21η Μαρτίου ανακηρύχθηκε Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης. Το σκεπτικό της απόφασης μετά από την εισήγηση του τότε πρέσβη της Ελλάδος στην UNESCO συγγραφέα Βασίλη Βασιλικού ανέφερε: «Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης θα ενισχύσει την εικόνα της ποίησης στα ΜΜΕ, ούτως ώστε η ποίηση να μην θεωρείται πλέον άχρηστη τέχνη, αλλά μια τέχνη που βοηθά την κοινωνία να βρει και να ισχυροποιήσει την ταυτότητά της. Οι πολύ δημοφιλείς ποιητικές αναγνώσεις μπορεί να συμβάλουν σε μια επιστροφή στην προφορική εκφραστικότητα  και στην κοινωνικοποίηση του ζωντανού θεάματος και οι εορτασμοί μπορεί να αποτελέσουν αφορμή για την ενίσχυση των δεσμών της ποίησης με τις άλλες τέχνες και τη φιλοσοφία, ώστε να επαναπροσδιοριστεί η φράση του Ντελακρουά "Δεν υπάρχει τέχνη χωρίς ποίηση"».

[Πεθαίνει ο ποιητής; Κωστής Παλαμάς : 71 έτη από τον θάνατο του μεγάλου ποιητή] ~ ΑΡΘΡΟ

επιμέλεια - σχολιασμός Ματθαίος Ματθαιάδης

Κωστής Παλαμάς (Πάτρα, 13 Ιανουαρίου 1859 - Αθήνα, 27 Φεβρουαρίου 1943)

(*)Καὶ μέσ᾿ στὸν τάφο ἀσάλευτο καὶ μεσ᾿ στὸ ζόφο ποὺ μὲ κλεῖ,
σὰν κάποιο σάλεμα μὲ πάει πρὸς τὴν ἀνατολή,
μὲ τὴν ἀσύγκριτην αὐγὴ ποὺ ὁ Χάρος δὲν τὴ σβύνει.
Καὶ λάμπει ἡ λυρικὴ ψυχὴ καὶ μεσ᾿ στὸ μνῆμα ἐκείνη!

Πεθαίνει ο Ποιητής;
Οχι, όσο φλογίζει ο λόγος του, όσο λαμνοκπά η πένα του στα αστείρευτα μνημονικά όσων ζωντανών.
Πέθανε ο Ποιητής εν έτη 1943 , σαν σήμερα 27 Φεβρουαρίου , σε μια απαισιόδοξη στιγμή της Ιστορίας μας οπού κάτω απο βάρβαρη κατοχή ο Ελληνικός λαός στενάζει κι ο στοχαστής αυτός που μεταλαμπαδεύει το Ολυμπιακό Ιδεώδες κλείνει τα μάτια κι αποδεσμεύει το πνεύμα.
Ως δάδα αθάνατη προκαλεί τη νεότητα
**Ὦ νέοι, ὦ πρωτοξύπνητοι στὸ φῶς, χαρὲς τ᾿ Ἀπρίλη,
ἀπὸ τοὺς πράσινους κορμοὺς γίνοντ᾿ οἱ ἄσπροι στύλοι!
Στὴ χώρα ἐσεῖς οἱ λειτουργοὶ κι οἱ λατρευτάδες εἶστε·
δὲ φτάνει· ἐμπρὸς! γιὰ τοὺς Θεούς, ὦ νέοι, πολεμεῖστε.
και γεμίζει ελπίδα την μελαγχολική ψυχή εξυμνώντας το πνεύμα και τους αγώνες του Ελληνικού λαού.

[Πραγματικότητας Αυτόχειρας] του Ματθαίου Ματθαιάδη ~ ΠΕΖΟ

του Ματθαίου Ματθαιάδη

«Με ένα περίστροφο στον κρόταφο και δύο χρησιμοποιημένες σφαίρες αποδεδειγμένα όνειρα φονεύω. Μην εξομολογείσαι θάνατο στην σιωπηλή μου κάνη. Από μόνη της οπλίζει»

Δυο Σαββατοκύριακα τώρα σημειώνω ηλεκτρονικές απουσίες. Το ένα μετρούσα ανάσες και βήματα στα ίδια σχεδόν μαξιλάρια που μάτωναν η Πολυδούρη κι ο Ρίτσος και το άλλο από της γλαύκας τον άργυρο βρέθηκα στης Ιφιγένειας τις παρακλήσεις, να μετρώ τα σκαλοπάτια της καθέλκυσης. Ταξίδι μεγάλο δεν καταφέρνω ποτέ να κάνω όχι τουλάχιστον όπως το σκέφτομαι ή το ζητώ.

 Όπως και δεν μπορώ να συγκρατώ την σκέψη ούτε και να την κατευθύνω, μόνη της με οδηγεί, αυτόνομη και ανυπότακτη περπατάει και αγκαλιάζει όλους τους αγαπημένους.

[Η Κατιούσα των επίδοξων ονείρων] του Μ.Ματθαιάδη

πεζοποίηση του Ματθαίου Ματθαιάδη

Αγαπημένη μου Κατιούσα,

Δεν θα μπορέσω να παρακολουθήσω για άλλη μια φορά την αφήγησή σου
για τα θαύματα της Αγίας Πετρούπολης, είναι τόσες πολλές οι παρουσιάσεις σου, που θαρρώ πως την έχω ήδη επισκεφθεί.

Μα αγαπητέ μου Ίλιεβιτς, πως μπορείτε να μην ζηλεύετε την θαυμάσια αυτή πόλη που επίδοξοι εραστές φέρουν ακόμη στα χείλη προσδοκώντας την έκθαμβη προσήλωση των ακροατριών;

Ω! Είναι απλό.
Είμαι τόσο γεμάτος από τις δικές μου περιηγήσεις και των φίλων μου, που ακόμη και αν κανένα δρόμο πέρα από την οδό Βιάτσκι (Vyatskiy) δεν είχα δει, πάλι πλήρης θα αισθανόμουν .

Οι κυρατζήδες της ψυχής.

[ΑΡΘΡΟ] του ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΜΑΤΘΑΙΑΔΗ

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΗΛΗ [ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΟΣ]

ΣΟΔΕΙΑ τχ.15

Στα χρόνια του Βυζαντίου και παλιότερα τους ψυχικά ασθενείς τους έδεναν είτε στο ιερό των εκκλησιών είτε σε κάποιους στύλους με αλυσίδες και τους άφηναν μέρες να ουρλιάζουν και να χτυπιούνται με τους δαίμονές τους. Τα ταραγμένα τους μυαλά δεν συνέρχονταν ποτέ . Σαν σημερινό φαινόμενο οι ψυχικές ασθένειες καταπολεμούνται με φαρμακευτική αγωγή. Ελάχιστα διαταραγμένα όμως μυαλά ακολουθούν άλλες θεραπευτικές μεθόδους, την φυγή και τις πανάρχαιες διαδρομές των εμπορικών καραβανιών. Εκεί η φυγή είναι γνωριμία , κυνήγι κυριαρχίας και επιβολής. Οι εμπορικοί δρόμοι έφεραν σε επαφή λαούς και προϊόντα όπως τον 16ο αιώνα τον καπνό.

Οι πρώτοι που άρχισαν μάλιστα να καπνίζουν ήταν οι άνθρωποι των ανώτερων τάξεων και στη συνέχεια η συνήθεια εξαπλώθηκε. Γρήγορα ήρθαν και τα πρώτα καπνοχώραφα γύρω από τη Θεσσαλονίκη και σε άλλες θέσεις της Μακεδονίας. 

Η δράση των Μακεδόνων, Ηπειρωτών και Θεσσαλών πραματευτάδων – εμπορευόμενων, οι οποίοι με μεταγωγικά ζώα μετέφεραν εμπορεύματα από τη Βόρεια Ελλάδα και γενικότερα από το Αιγαίο και την Ανατολή σε πόλεις της Βαλκανικής και Κεντρικής Ευρώπης είναι γνωστή και με μεγάλη σημασία, η επιρροή τους μεγάλη και η εξάπλωση του Ελληνισμού με ίδρυση Πόλεων και δημιουργία δεσμών και διάδοση Πολιτισμού σε πλήρη ανάπτυξη. Από την Δρόπολη και το Αργυρόκαστρο μέχρι την Βάρνα, από τα Γρεβενά και το γεφύρι του Ζιάκα μέχρι την Πράγα,  από την Καστοριά στην Μοσχόπολη και την Βουδαπέστη κι από παντού στους δρόμους της Ανατολής .  Έτσι μύρισε καπνό κι εξωτικά μπαχάρια το αίμα και τράβηξε για τα ορεινά Κερατζίδικα μονοπάτια με τις μνήμες και τις περιγραφές από λογοτέχνες και περιηγητές . Ο Κ.  Κρυστάλλης, στη μελέτη του οι "Βλάχοι της Πίνδου" αναφέρεται ειδικά για το επάγγελμα των κυρατζήδων, οι οποίοι με μεγάλα καραβάνια διέσχιζαν την Ήπειρο, Θεσσαλία, Μακεδονία, Αλβανία. Ο Victor Berard, στο έργο του "`Ελληνισμός και Τουρκοκρατία" κάνει αναλυτική μνεία στα βλάχικα καραβάνια, που διέσχιζαν την Αλβανία και έφταναν ως το Δυρράχιο που αποκαλεί "βλάχικο λιμάνι". 

Ο Pouqueville μαρτυρεί: "βρήκα στην Κόνιτσα ένα Βλάχο που έκανε το εμπόριο με καραβάνια ανάμεσα σε Αλβανία και το Βουκουρέστι" και ο Γάλλος Philippe de France, περιγράφοντας το ταξίδι του από τη Ραγκούσα στην Πόλη, μέσω της Σόφιας και Φιλιππούπολης, λέει "το καραβάνι αποτελούνταν από 300 μουλάρια, και το οδηγούσαν Βλάχοι αρματωμένοι".

Πόση ευλογία στάζει στην ψυχή από τα πατήματα αυτά των μουλαριών και τους αχούς του αγωγιού;

Πες πως λευτέρωσες το ψωμί από την τραχιά σακούλα που το κουβαλούσες μέρες στην πλάτη και το έκαμες αντίδωρο στο παραμεθόριο πρόσταγμα του ουρλιαχτού σου. Και μες την νύχτα στο χαγιάτι του χανιού ο χανιτζής έσπερνε τσίπουρα στα λιθάρια για φιλέψει τις ψυχές που χάθηκαν στο διάβα του μεγάλου ποταμού.

Καβάλα στο γεφύρι με μαύρο άλογο να αστράφτει 

έτσι θυμάμαι τα μεγάλα όνειρα, να σκαλώνουν τα πέταλά τους στα πλακόστρωτα τόξα με το ορμητικό νερό να ερωτεύεται την οπλή και τα ανοιχτά ρουθούνια.

Σαν καπνός με εξωτικά μπαχάρια που κυλάει στο αίμα..

Ο παρακάτω σύνδεσμος παραπέμπει σε άκουσμα Ηπειρώτικου τραγουδιού

http://youtu.be/S33XqmedBrg

σοδειά [xρονογράφος] 

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΜΕΘΕΞΗ

ΑΡΧΕΙΟ ΤΕΥΧΩΝ

ΑΙΟΛΙΚΗ ΓΗ [ΒΕΝΕΖΗΣ]

[ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ] ΚΛΑΣΙΚΑ ΕΡΓΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΩΝ - ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΥΛΙΚΟΥ: ΜΑΤΘΑΙΟΣ ΜΑΤΘΑΙΑΔΗΣ

ΑΙΟΛΙΚΗ ΓΗ του ΗΛΙΑ ΒΕΝΕΖΗ «Τα Κιμιντένια της καρδιάς μας»

φωτ. Ηλίας Βενέζης

* Ροδοδάχτυλος αυγή μου,
έβγα δρόσισε τη γη μου
δρόσισε, δρόσισε τα χορταράκια
και τη μαύρη μου ψυχή
Να διαβώ, να διαβώ εις τους λειμώνες
και με ρόδα να στεφθώ
Την αγάπη μου να έβρω
και να την, και να την γλυκασπαστώ.
Πρόβαλε, πρόβαλε σε καρτερούνε
τα αρνάκια τα λευκά
σε προσμένει η φιλομοίρα
εις τα έρημα βουνά.
Φύγετε ωχραί φροντίδαι
σύρτε βάθη τρομερά
ν' αγαπώ να μ' αγαπάνε
είν' η μόνη μου χαρά.

Έρχεται σαν κύμα μυρωδάτο το τραγούδι της Αιολικής Γης με την θλιμμένη του υπόσχεση της αυγής να δέσει με τον γλυκάνισο στον ουρανίσκο και τα αγαπημένα μάτια που πρόσφεραν τις πολύτιμα δεμένες μνήμες που ανακάλυψαν στο σκονισμένο ράφι του παλαιοπωλείου, γιατί έτσι είναι οι μνήμες, χορεύουν στα σκοτάδια ενώ την μέρα στέκουν σιωπηλές ανάμεσα σε άλλες μνήμες στριμωγμένες να περάσει ένα βλέμμα, ένα χάδι, μια ανάσα και να δεθούν μαζί τους, να βγουν με τα μαλλιά ξέπλεκα στα πολύβουα σοκάκια και να ξαναπάρουν ζωή πίνοντας ούζο και τρώγοντας αγάπη. Με δεμένη στην ράχη την Δωρική κι αγνή ψυχή προσμένει όλη αυτή η μνήμη να λυθεί , να αφηγηθεί, να πλάσει τις αισθήσεις με την Γη της Ιωνίας με τον κέδρο και το αλάτι, γιατί, με κέδρο κι αλμυρή γη χτίσθηκε ο κόσμος κι ύστερα πρόβαλαν τα Κιμιντένια.

*ΟΤΑΝ παραμέρισαν τα κύματα του Αιγαίου κι άρχισαν ν' αναδύονται απ' το βυθό τα βουνά της Λέσβου υγρά, στιλπνά και γαλήνια, τα κύματα είδαν ξαφνιασμένα το νησί, το νέο τους φίλο. Ήταν συνηθισμένα να ταξιδεύουν απ' τα μέρη του Κρητικού πελάγου και να σβήνουν στις ακρογιαλιές της Ανατολής, και ό,τι ξέρανε από στεριά ήταν σκληρά βουνά, κοφτοί θεόρατοι βράχοι, γη από κίτρινη πέτρα. Τούτο δω, με το νέο νησί, ήταν κάτι άλλο - ω, πόσο διαφορετικό! Γι' αυτό είπαν τα κύματα:
        «Ας πάμε το μήνυμα στην πιο κοντινή γη, στη γη της Αιολίδας. Ας της πούμε για το νησί, τη νέα γη που έδεσε το φως με τη γαλήνη, για τη γραμμή και την κίνηση του που είναι τόσο ήμερη σα να έχει μέσα της τη σιωπή, ας της πούμε για το θαύμα του Αιγαίου!»
        Ήρθαν τα κύματα και φέραν το μήνυμα του πελάγου στην αιολική ακτή. Ήρθαν και άλλα κύματα, κι άλλα - όλα τα κύματα. Όλα λέγαν για το παιχνίδι της γραμμής του νησιού, για το παιχνίδι της αρμονίας και της σιωπής.
        Τ' άκουσαν την πρώτη μέρα τα σκληρά βουνά της Ανατολής και μείνανε αδιάφορα. Τ' άκουσαν και την άλλη, και πάλι δεν ταράχτηκαν. Όμως όταν το κακό παράγινε και κάθε στιγμή άλλο δεν ακούγανε παρά τη βουή του πελάγου να τους λέει για το θαύμα, τα βουνά παράτησαν την αταραξία τους και, περίεργα, σκύψανε πάνω απ' τα κύματα να δουν το νησί του Αιγαίου. Ζηλέψανε την αρμονία του και είπαν:
        «Ας κάμουμε κ' εμείς έναν τόπο γαλήνης στη γη της Αιολίδας, που να 'ναι σαν το νησί!»
        Παραμερίσανε τότε τα βουνά, τραβήχτηκαν στο βάθος, κι ο τόπος που άφησαν έγινε ο τόπος της Γαλήνης.
        Τα βουνά κείνα της Ανατολής τα λένε Κιμιντένια.

Η Αιολική γη είναι το βιβλίο του χαμένου παραδείσου των παιδικών χρόνων στα παράλια της Μικρασίας και του δραματικού ξεριζώματος από τη γενέθλια γη, ένα παράξενο παραμύθι, γεμάτο ανήσυχη νοσταλγική ποίηση που, δεν είναι ούτε αισθηματική ούτε θρηνητική, παρ όλη την τραγωδία που πρόκειται να ξεσπάσει αργότερα. Aνάμεσα στους εργατικούς και αγαθούς χωρικούς κινούνται οι απίθανες μορφές των κυνηγών, των ληστών και των κοντραμπατζήδων, που τα ηρωικά τους κατορθώματα παίρνουν κατά κάποιον τρόπο χαρακτήρα τελετουργικό - ολοκληρώνοντας μια γοητευτική εικόνα ζωής που ο πόλεμος την κατάστρεψε για πάντα.Είναι μια σειρά από επεισόδια όπως τα βλέπουν τα μάτια ενός παιδιού, του Πέτρου, που η η περιπέτειά του φαίνεται κάτι το φυσιολογικό. Μας μεταφέρει στα Κιμιντένια, βουνά της Μικράς Ασίας, όπου ζει η οικογένεια του μικρού Πέτρου με αρχηγό τον παππού. Ο Πέτρος, με την πιο αγαπημένη από τις τέσσερις αδερφές του, την Άρτεμη, παιδιά ακόμα, ζουν σε ένα μαγικό κόσμο γεμάτο παιδικά όνειρα που όμως σιγά-σιγά γκρεμίζεται όταν έρχονται σε επαφή με την αδικία, την κακία και τον πόλεμο. Ζούνε τον ξεριζωμό απ’ τον τόπο και τη γη τους και την προσπάθεια να στεριώσουν σε ένα καινούριο μέρος. Είναι ένα από τα αριστουργήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, το βιβλίο του χαμένου παραδείσου των παιδικών χρόνων στα παράλια της Μικρασίας και του δραματικού ξεριζώματος από τη γενέθλια γη.

Γράφει ο Άγγελος Σικελιανός στον πρόλογό του:

**Και να , προχτές, που ανοίγω ξάφνου την «Αιολική Γη» του Βενέζη.

Μια γλυκειά γαλήνια ζέστη χύνεται άξαφνα απ' τα φύλλα του, όχι πια φύλλα βιβλίου μα φύλλα δέντρου, δέντρου νεώτατου και δέντρου προαιώνιου, που με τυλίγει με το σάλεμά του, που θροεί ολοένα σιγανότατα στ' αυτιά μου, που επικοινωνεί με το αίμα μου, το νου μου, την καρδιά μου, και με τη σειρά του με βοηθάει να κοινωνώ ξανά σε κάποια νέα μου πλατειά επικοινωνία με τον κόσμο όλο: με τη θάλασσα, με τα βουνά, με τα χωράφια, με τα ζώα, με τις ψυχές.

Γιατί έτσι γίνεται στις μνήμες που συντηρείς, μια επικοινωνία ψυχής οπού το αόρατο νήμα που δένει το προαιώνιο θεμέλιο του ανθρώπου ταλαντώνεται  στο συνεχές του χρόνου, σε καλεί και θες δεν θες αχνοπατώντας αφουγκράζεσαι τους ήχους της Ιωνικής γης και του κόσμου όλου.

*Οι θόρυβοι του δάσους, της γης, των ζαρκαδιών γίνουνται ένα, γίνουνται η παράξενη μουσική που λέει για τα παραμύθια και για τα όνειρα, λέει για τα ταξίδια των παιδιών που πάνε καβάλα σε χρυσόψαρα να βρούνε τη «Ροδοπαπούδα» με το άσπρο φόρεμα και τ' ασημένια μαλλιά και με το Μεγάλο Δράκο που φυλάει στην πόρτα της. Τα σπαθιά και τα πιστόλια στο κίτρινο δωμάτιο δεν είναι πια άγρια πλάσματα, ξύπνησαν μονάχα γιατί ζήλεψαν, θέλουν κι αυτά να καβαλικέψουν τα χρυσόψαρα, να μην είναι κλεισμένα κ' έρημα. Ανοίγουν σιγανά την πόρτα της φυλακής τους, απλώνουνε τα χέρια και ξέρουν πως, κι αν δεν είναι χρυσόψαρο, ένα μικρό καλό δελφίνι θα περιμένει να τα πάρει. Κ' ενώ τα χρυσόψαρα αρχίζουν το ταξίδι, πλέοντας μες στον αγέρα, ακούγεται πίσω τους η φωνή των σπαθιών, πάνω στο δελφίνι, που ικετεύουνε:
        «Περιμένετε να 'ρθουμε! Περιμένετε να 'ρθουμε κ' εμείς στη Ροδοπαπούδα!»
        «Ελάτε!» τους λέει φιλικά το μικρό αγόρι απ' το χρυσόψαρο. «Ελάτε και σας περιμένουμε!»

**«Τίποτα δεν μπορεί (γράφει ο Βενέζης) να ταράξει την αυστηρή πειθαρχία αυτών των ήχων. 

Επιβεβαιώνουν την καλή τάξη, τη συμφωνία τον κόσμου. Τους ακούει να πορεύονται πίσω του ο τσιτμής, και είναι ήσυχος πως όλα πάνε καλά στη γη.

Μπορεί να τύχει μια στιγμή — μια ελάχιστη στιγμή — να λείψει ένας ήχος.

Η αρμονία πάσχει μονομιάς κι ο τσιτμής καταλαβαίνει πως κάτι χάλασε στην τάξη του κόσμου. Τότε μονάχα παίρνει το πρόσωπό του ανήσυχη έκφραση και γυρίζει πίσω του να δει. Σταματά, κατεβαίνει απ' το γαϊδούρι του, πάει και ξαναδένει στο καραβάνι την καμήλα που έκοψε το σκοινί. Και η συμφωνία ξαναρχίζει».

Όλα είναι μια συμφωνία, μια ισορροπία στο κοσμικό διαπασών. Διαβάζοντας την «Αιολική Γη» επιστρέφεις. Επιστρέφεις στην αρμονία και την αγνότητα της παιδικής ψυχής. Κοιτάς τον Ήλιο δίχως να πονούνε τα μάτια, δίχως να σε τυφλώνει η φλόγα της αγάπης, δέχεσαι, αισθάνεσαι, δένεσαι, με την έλξη του σύμπαντος, δίχως να υποκύπτεις στην Αυλή των Μεδίκων και την ειμαρμένη.

Γιατί δεν είναι μοίρα ή πεπρωμένο αλλά μια φυσική συνέχεια του εαυτού σου η ανάγκη να αντικρίζεις σε ένα πρόσωπο τον κόσμο κι ο κόσμος άρχισε τόσο φυσικά και τόσο αθόρυβα όσο μια ανάσα, όσο ένα ταξίδι στο Αιγαίο κι έπειτα στην Μεσόγειο κι ύστερα στον μεγάλο Ωκεανό.

Πέρα απ' τον τόπο με τις οξιές, στην κορφή της χαράδρας που είναι το

πιο απάτητο μέρος στα Κιμιντένια, η μεγάλη αρκούδα έχει  σκάμει ανάμεσα

σε δυο βράχους τη φωλιά της. Την έστρωσε με πυκνόφυλλα κλαδιά, και μ'

άλλα κλαδιά έφραξε την μπούκα της. Σα γέννησε το μικρό της, στην αρχή

του καλοκαιριού, πήγε και ξερίζωσε άγρια θάμνα κ' έφραξε ακόμα πιο

πολύ τη φωλιά της. Έτσι θαρρεί πως είναι ασφαλισμένη απ' το μάτι τ'

ανθρώπου.

...

 «Τι γίνανε οι άλλες οι αρκούδες της φυλής μας που ήρθανε στα

Κιμιντένια;» ρώτησε.

Περίλυπα κούνησε το κεφάλι της η μάνα του.

«Κι εδώ μας βρήκε ο άνθρωπος. Χάθηκαν όλες απ' το χέρι του».

…

«Τι έχει μ' εμάς ο άνθρωπος; Τι έχει με τη φυλή μας;»

«Του μοιάζουμε», είπε η μεγάλη αρκούδα. «Μπορούμε να σταθούμε στα

δυο ποδάρια καταπώς στέκεται αυτός. Μπορούμενα χορέψουμε ολόρθες

σαν αυτόν. Μπορούμε όπως αυτός να σηκώσουμε αλυσίδες. Του

μοιάζουμε».

«Και μ' αυτό τι;»

«Ο άνθρωπος αγαπά να χτυπά όσους του μοιάζουν», είπε πάλι η μεγάλη

αρκούδα. «Αγαπά να σκοτώνει τον όμοιό του».

«Αχ!» στενάζει το αρκουδάκι, κ' είναι ο πρώτος στεναγμός που βγαίνει

απ' το στόμα του στον κόσμο. «Τι καλά που θα 'ταν να μην ήταν ο

άνθρωπος».

«Τι καλά που θα 'ταν», είπε η μεγάλη αρκούδα.

…

Τί καλά που θα ήτανε, δίχως την έγνοια του ανθρώπου, μονάχα με τα προτερήματα να λαμβάνεται  η αξία  προπατορικά, ως  ύλη, ως πνεύμα, να είναι  οντότητα απαλλαγμένη  του θυμού, της διεκδίκησης, της ανταμοιβής, με παιδική καρδιά  που ακόμη εξερευνά κι αντέχει, με μόνη αυτή πληγή, αυτή που έχει στα γόνατα ή στο κεφάλι από το πείσμα να φτάσει τον αϊτό  μόνο γιατί ήτανε μικρός κι αγάπησε. Τι καλά που θα ήτανε, να μένει ο τόπος γόνιμος απ τους ανθρώπους ακόμη κι αν ποτίζεται η γης με αλάτι ακόμη κι αν σκάβεται με τα  νύχια και όχι να κερδίζεται με αίμα  με ξεριζωμό. Γιατί η Γης δεν είναι του ανθρώπου γεννήθηκε από αλάτι  κέδρο και Φως, την έχτισαν οι άνεμοι  και της χάρισαν μνήμη, να κουβαλάει  σε κάθε μόριο από την σκόνη της, έτσι όπου και να είναι ο άνθρωπος  αρκεί να είναι ζωντανή η καρδιά του και να την θυμάται, τότε μένει ζωντανή, τότε ξυπνούν τα Κιμιντένια.

*Είναι κάπου, σ' ένα υποστατικό της Ανατολής, κάτω απ' τα βουνά που τα

λένε Κιμιντένια, ένα δωμάτιο «Κίτρινο». Τα σπαθιά, που είναι κρεμασμένα

κει μέσα, τις νύχτες ξυπνούνε. Από κει κάποτε πέρασε ένας άνθρωπος.

Πορευόταν τους δρόμους της Ανατολής γυρεύοντας ένα καμήλι με άσπρο

κεφάλι. Το μοναδικό καμήλι με άσπρο κεφάλι που κάποτε πέρασε απ' τη

ζωή του και χάθηκε

…

Απ' το ίδιο μέρος πέρασε κ' ένας άλλος άνθρωπος. Τραβούσε για τη

μακρινή την Ιερουσαλήμ, κυνηγώντας να πιάσει τους ήχους…

…

Εκεί, κάτω απ' τα βουνά που τα λένε Κιμιντένια, είναι μια σπηλιά όπου

πάνε τ' αγριογούρουνα που γέρασαν, για να πεθάνουν. Μια σαλαμάντρα,

μια μικρή χελώνα, μια κρεμασμένη νυχτερίδα περιμένουν το θάνατο. Δεν

προλάβαμε, Άρτεμη, να κρεμάσουμε στο λαιμό μας το ψιλό κόκαλο του

πουλιού, πλάι στο χρυσό σταυρό μας. Έτσι θα μας αγαπούσαν όλοι. Μα

δεν προλάβαμε.

Όμως παραπέρα, πέρα απ' το Ποτάμι των Τσακαλιών, είναι η φωλιά του

αϊτού. Εκεί μια καλοκαιρινή μέρα ήρθε η καταιγίδα. Ας είναι βλογημένη.

Όλες πια οι καταιγίδες που είναι να 'ρθουν θα θυμίζουν εκείνη. Ας είναι

βλογημένη.

Και πιο πάνω ακόμα, πέρα απ' τη χώρα με τις οξιές, πέρα απ' τη χώρα με

τις αγριοβαλανιδιές, στο φρύδι της μεγάλης χαράδρας, μια ντουφεκιά που

πέφτει βρίσκει τη μεγάλη αρκούδα του Λιβάνου. Έχει ένα μωρό, ένα

αρκουδάκι με μαύρη τρίχα. Η μεγάλη αρκούδα θα πεθάνει. Κ' ένας

κυνηγός, που έχει στο κεφάλι του μαντίλα με κίτρινα άστρα, κι αυτός θα

πεθάνει. «Γιατί;» λένε οι τσαλαπετεινοί και τ' αγριοπερίστερα. «Για την

αγάπη», αποκρίνουνται οι βαλανιδιές.

Άρτεμη, εσύ κ' εγώ δε θα 'μαστε, Άρτεμη, στην ξένη χώρα έρημοι. Από δω

και πέρα σ' όλες τις μέρες, ως την άκρη του τέλους, δε θα 'μαστε έρημοι.

Ταξιδεύουν στο Αιγαίο τα όνειρα μας με λίγο χώμα απ' τη γη τους στον κόρφο . Για να φυτέψουν ένα βασιλικό,  στο ξένο τόπο που πάνε.

Για να θυμούνται. Την Γη, την Αιολική Γη .

εντύπως: ΕΔΩ

Βιβλιογραφία – παραπομπές

* Ροδοδάχτυλος Αυγή μου 

Παραδοσιακό Μικρασιάτικο τραγούδι. Τραγουδιόταν κατά κύριο λόγο στην Ερυθραία, στην περιοχή της Σμύρνης αλλά και αντίκρυ, στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.

**   ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ

«ΑΙΟΛΙΚΗΣ ΓΗΣ»

* «Βενέζης Ηλίας», Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας3. Αθήνα, Χάρη Πάτση

* Χατζίνης Γιάννης, «Ηλία Βενέζη: Αιολική γη», Νέα Εστία36, ετ.ΙΗ΄, 15/9-1η/11/1944αρ.415-418, σ.859-861

* Γιώργος Βαλέτας , «Ο Μαρτυρικός θριαμβικός ανήφορος του» περιοδικό Νέα Εστία τεύχος 1139 Χριστούγεννα 1974

Ηλίας Βενέζης (1904 - 1973)

Ο Ηλίας Βενέζης (λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Ηλία Μέλλου) γεννήθηκε στις Κυδωνιές (Αϊβαλί) της Μικράς Ασίας, γιος του Μιχαήλ Δ. Μέλλου και της Βασιλικής Γιαννακού Μπιμπέλα. Είχε έξι αδέρφια.

Έγινε γνωστός για τα μυθιστορήματά του Αιολική Γη, Το νούμερο 31328 και το θεατρικό έργο Μπλοκ C. Μετά τον πόλεμο διαδραμάτισε ενεργό ρόλο στην πνευματική ζωή της χώρας με επίσημες θέσεις όπως του Διευθύνοντος συμβούλου του Εθνικού Θεάτρου, Αντιπροέδρου του διοικητικού συμβουλίου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Το 1957 εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Έγινε ο πρώτος Έλληνας συγγραφέας του οποίου τα έργα μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες, κάνοντας γνωστή την ελληνική λογοτεχνία στο εξωτερικό

Πέθανε στις 3 Αυγούστου 1973 στην Αθήνα, Κηδεύτηκε και τάφηκε στη Μήθυμνα (Μόλυβο) της Λέσβου.

Ματθαίος Ματθαιάδης [ποίηση]

Ματθαίος Ματθαιάδης [δείγμα γραφής + πρώτη εκδοτική απόπειρα]

Προλογίζει η Μαρία Ροδοπούλου

η ποίηση

Ένας αγωνιώδης δρόμος αντοχής στους γκρεμούς του εσώτερου. Ποιός θα γλυτώσει για να πει την ιστορία; Όσο και να διηγείσαι όμως κατακλυσμούς εάν δεν βρεθείς στο μάτι του κυκλώνα είναι σαν να παρακολουθείς την καταστροφή από την πρώτη κιβωτό που έσπευσες να επιβιβαστείς. 

Ο Ματθαίος Ματθαιάδης γράφει με δάκτυλα που μόνο οι εμπειρίες κατολίσθησης ψυχής καθοδηγούν. Η αλήθεια μεταμφιεσμένη σε ποίηση όπως εξάλλου οφείλει να είναι μία από τις πιο δύσκολες  τέχνες. Βαθιά προβληματισμένη ποίηση που αντικατοπτρίζει τον σημερινό άνθρωπο, την αγωνία, την θλίψη και την μοναξιά. Ανάγνωση για όσους αντέχουν τις πορείες χωρίς δίχτυ ασφαλείας στα μάτια τους. Τα ποιήματα δεν έχουν μέσα τους καταπραϋντικά φάρμακα. Δεν δίδεται Λωτός ούτε καν μια Ιθάκη ανταπόδοση. Χωρίς αιμοστατικούς επιδέσμους ο Ματθαίος Ματθαιάδης, μας δείχνει όλες τις αιμορραγούσες πληγές και με ακρίβεια χειρουργού ανοίγει και κάποιες που δεν ξέραμε πως υπήρχαν. 

Λίγα λόγια για τον ποιητή

Ο Ματθαίος Ματθαιάδης γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Αλλά το πνεύμα, η καρδιά και η ψυχή του ανήκουν στα γλυκόπικρα χώματα της Ηπείρου. Ασχολείται ερασιτεχνικά με την ζωγραφική και επαγγελματικά με την δημιουργία μοναδικών κοσμημάτων με την γιαπωνέζικη τεχνική mokume-gane. Είναι μέλος της εκδοτικής ομάδας του περιοδικού »σοδειά». «Οι Παραμεθόριες Εποχές» είναι η πρώτη ποιητική του συλλογή. Διατηρεί τη δική του προσωπική ιστοσελίδα στο διαδίκτυο. ΕΔΩ θα βρείτε και παλαιότερα έργα του συγγραφέα. 

Ακολουθεί δείγμα γραφής [τρία ποιήματα] του συγγραφέα:

Eξασθενώ

Σκόρπια φέρετρα

τα στίγματα της λέξης

φορούν στεφάνια

κόκκινης νύχτας

Aντάμα με τον θάνατο απόψε

κερνά τα χείλη του ματαίου

Φωτιά στο δάσος μνήμης άθλιας

με λύκων ουρλιαχτά

Ραψωδία

στρώνει τον δρόμο σε άγνωστη μέθη

Ακολουθεί τα χνάρια

χρόνου περασμένου

και γίνεται τύμπανο

υστερικός χορός κλονισμένης στιγμής 

Στην Παγωμένη τούντρα της Τσουκόν

γέρνει τα δάχτυλα ο χρόνος

σκάβει στο γέρμα ο ιθαγενής

φορά τομάρι τάρανδου την νύχτα

και εύχεται η προσευχή να φτάσει

σε έναν τόπο που μόνο φως και ήλιος θα την λούζει

Εξασθενώ ...

Θα πεθάνω μια μέρα

σε ένα μέρος τόσο ξένο 

Θα σβήσω το φως

και θα αιωρηθώ πάνω από τα γαλάζια παγόβουνα

Αγοραπωλησίες

Υποθέτω πως εκείνα τα δύο κάρβουνα 

αποκτούν την λάμψη της αψιάς μυρωδιάς 

όταν καλύπτει το μαύρο πέπλο 

ρυτίδες ασφάλτινες 

Η ανοιχτή στοά υποδέχεται διακριτικά τα σπίρτα 

που κυλούν στην διακορευμένη φλέβα 

ενώ απέναντι αγοράζονται κοινοποιήσεις 

Μια αόριστη οριοθέτηση 

που παραβιάζει κανόνες ευπρέπειας στο παρών 

όπως κρύβουν τα χέρια διογκωμένο σπέρμα 

Αφού το ήξερες 

η ευθύνη της μέρας δεν περιορίζεται 

και το κεντρικό σου επεκτείνεται 

πέρα από κάθε ελεγχόμενη διάθλαση 

αλλά εσύ επιμένεις 

τα ξερά χόρτα της αυλής μόνο να βοτανίζεις

Εξομολόγηση

Ένα ποσοτικά απροσδιόριστο θέλω απέμεινε 

βγάζοντας κοροϊδευτικά την γλώσσα 

η διατύπωση του -δεν μπορώ- σαφής και αμετάκλητη 

Πόσο δυνατά τραβούσαν εκείνα τα 200 και χιλιόμετρα 

τα μεθυσμένα παραλογισμό άτια 

σαν έψαχναν τις φτέρνες ταπεινά  

όταν ποθούσαν αδύναμα χάρτινα φιλιά 

παρακαλώντας να μην έρθει η λησμονιά γοργά 

Γιατί να πιστέψω τα φυλλοβόλα βήματα 

όταν μοιράζει η παλίρροια όστρακα αδειανά 

Απέμεινα νύχτας κρώξιμο 

Να βαφτίσω τον ουρανό κρασί 

και με μιας να τον πιω 

Μεθυσμένος έπειτα θα ξερνώ όσα βαραίνουν 

όσα αγκαθιασμένα βλέμματα 

και όμοια -αγαπημένε- εισέπραξα 

Μόνο φοβάμαι μην χαλάσω τις ρωγμές 

που ειρωνικά χασκογελούν 

σε κάθε έλλειψης επιστροφή 

Ο ένας είχε κόκκινο βήμα 

που χάραζε κάθε τόσο αναχωρήσεις 

ο άλλος νότες στοίχειωνε στις γραπτές απολογίες 

Ένας ακόμη

 ύστερα από μια γιορτή 

το φλογερό έλαβε φιλί της λήθης στην ασημένια φτέρνα 

Πόσα κλειδιά σκορπίζονται σε μια γουλιά ωκεανό 

πόσα κρυμμένα -σ' αγαπώ- 

κάτω από 2ωρα μαξιλάρια 

Αν αδειάσω  ουρανό 

ύστερα πού θα καρφώνω τα σπλάχνα μου ;

Η γέφυρα του Mirabeau [Γκιγιόμ Απολινέρ]

[μεταφράσεις] Guillaume Apollinaire

απόδοση στα ελληνικά: Ματθαίος Ματθαιάδης

Portrait of Guillaume Apollinaire, c. 1904-1905

Η γέφυρα του Mirabeau {Γκιγιόμ Απολινέρ}

Σε συμφωνία με την γέφυρα του Mirabeau ρέει ο Σηκουάνας
Μαζί και η αγάπη μας

Ανακαλώντας στην μνήμη την χαρά
θυμάμαι πως ακολουθεί παντοτινά τον πόνο

Αφήστε τη νύχτα να ηχεί καθώς σημαίνει η μέρα
Περνούν οι μέρες κι επιστροφή δεν έχουν

Τα χέρια προσκολλούνται σε χέρια
τα πρόσωπα ενώνουν πρόσωπα

ενώ κάτω απ' την γέφυρα

περνά κουρασμένο το αιώνιο κύμα
με την Αγάπη οπλισμένη ορμητικό νερό

Αφήστε τη νύχτα να ηχεί καθώς σημαίνει η μέρα
Περνούν οι μέρες κι επιστροφή δεν έχουν

Ο έρωτας περνάει σαν βιαστικό νερό
Η αγάπη διαβαίνει
αργά όπως διαβαίνει η ζωή
σκληρή σαν την ελπίδα

Αφήστε τη νύχτα να ηχεί καθώς σημαίνει η μέρα
Περνούν οι μέρες κι επιστροφή δεν έχουν

Αναπολώ τις ήμερες που περνούν
και τις βδομάδες που χάνονται
Μήτε ο χαμένος χρόνος
μήτε ο έρωτας που πέρασε επιστροφή έχουν

Σε συμφωνία με την γέφυρα του Mirabeau ρέει ο Σηκουάνας

Η νύχτα πέφτει ηχηρή καθώς σημαίνει η μέρα
οι μέρες περνούν κι επιστροφή δεν έχουν

[ελεύθερη ᾶπόδοση (ευθυνών) Μ.Μ]

LE PONT MIRABEAU

Sous le pont Mirabeau coule la Seine

Et nos amours

Faut-il qu’il m’en souvienne

La joie venait toujours après la peine

Vienne la nuit sonne l’heure

Les jours s’en vont je demeure

Les mains dans les mains restons face à face

Tandis que sous

Le pont de nos bras passe

Des éternels regards l’onde si lasse

Vienne la nuit sonne l’heure

Les jours s’en vont je demeure

L’amour s’en va comme cette eau courante

L’amour s’en va

Comme la vie est lente

Et comme l’Espérance est violente

Vienne la nuit sonne l’heure

Les jours s’en vont je demeure

Passent les jours et passent les semaines

Ni temps passé

Ni les amours reviennent

Sous le pont Mirabeau coule la Seine

Vienne la nuit sonne l’heure

Les jours s’en vont je demeure

[de Guillaume Apollinaire]

ΣΤΟΝ ΙΣΚΙΟ ΤΗΣ ΦΟΙΝΙΚΙΑΣ [Ηλίας Λάγιος]

[ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ] ΚΛΑΣΙΚΑ ΕΡΓΑ

ΣΤΟΝ ΙΣΚΙΟ ΤΗΣ  ΦΟΙΝΙΚΙΑΣ [Ηλίας Λάγιος]

αναδημοσίευση υλικού από τη ΣΟΔΕΙΑ τχ.12 [ΙΟΥΝΙΟΣ-ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2012]

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΘΕΜΑΤΟΣ - ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ ΥΛΙΚΟΥ: Ματθαίος Ματθαιάδης

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ

Η ομάδα έκδοσης του εντύπου ευχαριστεί θερμά για την παραχώρηση του δικαιώματος της δημοσίευσης του έργου στη σοδειά τχ.12 / σελ.16 έως 23, τον εκδοτικό οίκο ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑ και ιδιαιτέρως τον εκδότη του, Χρήστο Δάρρα. Η “Φοινικιά” δημοσιεύτηκε στην Ασάλευτη Ζωή και έγινε αυτόνομο βιβλίο από τις Εκδόσεις Ιδεόγραμμα. Ο Ηλίας Λάγιος για τις εκδόσεις Ιδεόγραμμα έχει γράψει ακόμη, την Εισαγωγή στα έργα "΄Ο Τάφος", "Σατυρικά Γυμνάσματα" καθώς επίσης συνέταξε και το Γλωσσάριον, 60 σελίδων στην Ασάλευτη Ζωή, του Κωστή Παλαμά.

ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ

α. Στον Ίσκιο της Φοινικιάς [επιμέλεια έκδοσης: Ηλίας Λάγιος]

β. Αποσπάσματα του έργου, η "Φοινικιά" του Κωστή Παλαμά [σύνδεσμος με την έντυπη σοδειά]

γ. Ο ποιητής Ηλίας Λάγιος (Άρτα 1958- Αθήνα 2005), σύντομο βιογραφικό.

_____________________________________________________________________

α. ΣΤΟΝ ΙΣΚΙΟ ΤΗΣ  ΦΟΙΝΙΚΙΑΣ

Στην μνήμη του Ηλία Λάγιου που την αγάπησε

οὗ γάρ πω τοιόνδε ίδον βροτὸν ὀφθαλμῖσιν,

οὒτ’ ἂνδρ’ οὔτε γυναῖκα· σέβας μ’ ἔχει εἰσορόωντα.

Δήλῳ δὴ ποτε τοῖον Ἀπόλλωνος παρὰ βωμῷ

φοίνικος νέον ἔρνος ἀνερχόμνενον ἐνόησα·

ἦλθον γὰρ καί κεῖσε, πολύς δε μοι ἒσπετο λαός,

τήν οδόν, ἦ δή μέλλειν ἐμοί κακά κήδε’ ἒσεσθαι,

ὦς δ’αὒτως καί κεῖνο ἰδών ἐτεθήπεα θυμῷ

δήν, ἐπεί οὒ πω τοῖον ἀνήλυθεν ἐκ δόρυ γαίης,

ὡς σε, γύναι, ἂγαμαι τε τέθηπά τε, δείδια δ’ αἰνῶς

γούνων ἂψασθαι· χαλεπόν δε με πένθος ἱκάνει. 

Ὀδύσσεια, Ζ, 160 – 169

Ὅταν καὶ ὁ τρίτος δερβίσης ἔπαψε νὰ μιλᾶ, ὁ Χαλίφης στράφηκε

στὸν Ὀμὰρ  Ναζαράτ, αὐτὸν ποῦ τὸν ἔλεγαν Ὀμὰρ ὁ Ἐξηγητὴς

καὶ τὸν ρώτησε ποιὸς ἀπὸ τοὺς τρεῖς ἑρμήνευσε σωστὰ

τὸ ἱερὸ Κοράνιο. Αὐτὸς τοῦ ἀπάντησε: Κύριέ μου, τὰ λόγια καὶ

τῶν τριῶν ἦταν σοφά. Ὅμως αὐτὸ τὸ ὁποῖο ὁ ἑρμηνεύει τὸν Λόγο

τοῦ Θεοῦ εἶναι μόνον  ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ. 

Χάτζι ἀλ Δηούμ, Παροιμίες

Α. Ὁ τόπος τῆς Φοινικιᾶς

     Ἡ φοινικιὰ  γράφεται  τὸ 1900, κατὰ  τὴν ρητὴ χρονολόγηση

τοῦ ποιητῆ. Θὰ πρωτοδημοσιευθῆ τὸ 1904 στὴν Ἀσάλευτη ζωή,

πέμπτη ἀπὸ τὶς ἐννέα ἑνότητες στὶς ὁποῖες ὑποδιαιρεῖται ἡ συλλογὴ

 (πλὴν βεβαίως, τοῦ προλογικοῦ καὶ τοῦ ἐπιλογικου ποιήματος). Το-

ποθετημένη ἀκόμη καὶ χρονολογικὰ στὸ κέντρο τῆς Ἀσάλευτης ζωῆς

(τὰ ὑπόλοιπα ποιήματα κατανέμονται ἀπὸ τὸ 1896 ἕως καὶ τὸ 1904)

δὲν μπορεῖ παρὰ νὰ θεωρηθῆ ἐκδοτικὰ ὁ πυρήνας, ὁ καταλύτης της

συνθέσεως. Αὐτὸ φανερώνουν τὰ ἐκδοτικὰ γεγονότα κι αὐτὴ δὲν θὰ

μποροῦσε παρὰ νὰ ἦταν καὶ ἡ βούληση τοῦ Παλαμᾶ . Θὰ δοῦμε ὅτι

πράγματι εἶναι ὁ πυρήνας τῆς Ἀσάλευτης ζωῆς (ἀλλὰ καὶ ὅλης της

παλαμικῆς ποιήσεως) ὅμως μὲ ἕναν τρόπο πολὺ περισσότερο δρᾶ-

ματικὸ ἀπ’ ὅτι ὁ Παλαμᾶς θὰ ἤθελε. Μετὰ τὴν Φοινικιὰ κάθε ποίημἀ

του θὰ εἶναι καταδικασμένο νὰ κρίνεται καὶ νὰ ἀποτιμᾶται σὲ σχέση

μὲ τὸν βαθμὸ συγγενείας του ὡς πρὸς αὐτὴν . Τελείως σχηματικὰ θὰ

ἔλεγα ὅτι τὸ ποιητικὸ σύμπαν του Παλαμᾶ εἶναι ἕνα  ἡλιακὸ σύστη-

μα μὲ τὴν Φοινικιὰ ἀπλανῆ του καὶ τὰ ὑπόλοιπα ποιήματά του νὰ

περιστρέφονται καθὼς πλανῆτες γύρω της. Καὶ γιὰ νὰ φτάσουμε τὸ

σχῆμα στὰ ἄκρα του, θὰ ἔπρεπε νὰ θεωρήσουμε ὡς «καλόν» τὴν θέρ-

μότητα τοῦ ἀπλανοῦς. Ὅσο πιὸ μακριὰ ἀπὸ αὐτὸν ἕνας πλανήτης τό-

σὸ λιγότερη καὶ ἡ ζέστη ποὺ δέχεται. Καὶ, δυστυχῶς, σ’ αὐτὸ τὸ

πλανητικὸ σύστημα ἐγγὺς τοῦ ἡλίου τῆς Φοινικιᾶς θὰ συναντήσουμε

μόνο τοὺς ἀστεροειδεῖς κάποιων μικρῶν λυρικῶν του. Οἱ τροχιὲς

τῶν μεγάλων του «συνθέσεων» ( Ἡ Φλογέρα τοῦ Βασιλιᾶ, Ὁ Δωδε-

κάλογος τοῦ Γύφτου) ἐγγράφονται στὴν παγωμένη περιφέρεια ἢ

στὴν καλύτερη περίπτωση  ( Ἀσκραῖος, Τὸ ἀεροπλάνο ), παρομοιά-

ζουν μὲ κομῆτες οἱ ὁποῖοι ἄλλοτε πλησιάζουν τὸν ἥλιο καὶ ἄλλοτε

ἀπομακρύνονται ἀπὸ αὐτόν.

  

Β.  Ἡ φωνὴ τῆς Φοινικιᾶς

     Ἡ Φοινικιὰ ἀποτελεῖται ἀπὸ 312 ἰαμβικοὺς  δεκατρισύλλαβους

κατανεμημένους  σὲ 39 ὀκτάστιχες στροφές. Ἂς τὰ δοῦμε ἕνα πρὸς

ἕνα.

     Ὁ ἰαμβικὸς δεκατρισύλλαβος ἂν καὶ πρωτοχρησιμοποιήθηκε  ἀπὸ

τὸν Ραγκαβὴ καὶ τοὺς ποιητὲς τῆς καθαρεύουσας ἄνθισε στὰ χέρια

τοῦ Ἰάκωβου Πολυλᾶ . Δυὸ σονέτα τοῦ (ἰδίως ὁ λαμπρὸς  Ἐρα-

σιτέχνης ) καὶ , πρωτίστως αὐτὴ , ἡ μετάφραση τοῦ Ἀμλετ , μας χᾶ-

ρισαν ἕναν μελωδικό, εὐλίγιστο ἀλλὰ καὶ εὔρωστο στίχο , ὁ ὁποῖος

διατηρώντας τὴν ταχύτητα τοῦ ἑνδεκασυλλάβου θὰ ἔχει ὡς γνώρι-

σμὰ μία ἄνεση , μία εὐρυχωρία, θὰ ἔλεγα , τὴν ὁποία συναντοῦμε μό-

νὸν στὸν δεκαπεντασύλλαβο. Τέλος τὸ καθ’ ὁλοκληρίαν πεποιημένον

τοῦ θὰ ἀφήση στοὺς χειριστὲς τοῦ τὰ περιθώρια γιὰ μία ποικιλία

τομῶν καὶ παρατονισμῶν στὸ ἐσωτερικό του ποὺ θὰ τὸν ἀναδείξουν

ὡς τὸν  κατ’ἐξοχὴν δραματικὸ στίχο τῆς  ποίησής μας. Ἔτσι μπορού-

μέ, λοιπόν, νὰ δοῦμε τὸ σονέτο τοῦ Παλαμᾶ, Ὅταν πέθανε ὁ Πολυλᾶς

( γραμμένο, ἀσφαλῶς, σὲ ἰαμβικὸ δεκατρισύλλαβο ) ὡς στάση ἠθική,

πράξη  δικαιοσύνης. Ὁ Παλαμᾶς θὰ ἀνακαλύψη τὸν δεκατρισύλλαβο

τὸ 1894 καὶ μέχρι τὴν Φοινικὶα θὰ τὸν ἐπεξεργαστὴ διεξοδικὰ στὶς

δυὸ πρῶτες ἑνότητες τῆς Ἀσάλευτης ζωῆς ( Πατρίδες – πλὴν  τέσ-

σαρων ποιημάτων , τὸ ἕνα  γραμμένο μεταγενέστερα, Γυρισμὸς ).

Ὁ ἴδιος  θὰ καλύψη  ὅλο τὸ κενὸ στὴν καλλιέργεια τοῦ δεκατρισύλ-

λαβου  ἀνάμεσα στὸν Πολυλὰ  (καὶ τὶς μεταφράσεις τοῦ  Καλοσγοῦ-

ροῦ ) καὶ τὴν δικιά  του  Φοινικιὰ (νὰ σημειωθοῦν ἐδῶ καὶ τὰ  θαυμά-

σια  Ἀγάπης λόγια του Ἐφταλιώτη ).

   Λίγα καὶ γιὰ τὴν ὀκτάστιχη στροφή, τὴν στροφὴ ποὺ καθιέρωσε

καὶ νομιμοποίησε στὴν γλώσσα μας ὁ Σολωμὸς μὲ τὸν Λάμπρο, τὴν

«ὀχτάβα». Ὑπακούοντας  στὸ αὐστηρὸ ἰταλικὸ σχῆμα ὁμοιοκαταλη-

ξίας (αβαβαβγγ) ἔχει τὸ πλεονέκτημα τῆς τριπλῆς ἐπαναλήψεως  τῶν

δυὸ πρώτων καταλήξεων (ἄβ) ἐνορχηστρωμένων σ’ ἕνα μουσικὸ

ἀφηγηματικὸ τέμπο, ὅσο καὶ τὴν δραματικὴ ἀνακοπῆ του ἀπὸ τὸ

ὁμοιοτέλευτο δίστιχο,

    Χρησιμοποιώντας τὸν συνδιασμὸ ἰαμβικοῦ δεκατρισύλλαβου καὶ

ὀχτάβας  (ἀναδεχόμενος διπλὴ τὴν ἐπτανήσια κληρονομία ) ὁ Πά-

λάμας δημιουργεῖ τὴν ἰδανικὴ μορφὴ γιὰ τὴν Φοινικιά. Ἔχουμε πιὰ

τὸ ὄργανο γιὰ νὰ ὑπάρξη καὶ νὰ ἀκουστῆ ἕνα ποίημα βαθύτατα

ὑποστασιακό, νὰ  ἀποτυπωθοῦν οἱ λεπτὲς διακυμάνσεις ἑνὸς ὑπαρ-

ξιακοὺ μονολόγου, οἱ ἀποχρώσεις ἑνὸς δράματος τὸ ὁποῖο δὲν θὰ

ἀφηγηθῆ παρά, ἐρρύθμος, θὰ σχολιάση τὸν ἑαυτό του.

Εἶναι ἡ ὥρατῆς Φοινικιᾶς.

Γ1. Ὁ χρόνος τῆς Φοινικιᾶς 

     Ὅπως, ὀρθότατα, παρατηρεῖ ὁ Νάσος Βαγενάς, ἡ Φοινικιὰ πέραν

τοῦ νὰ εἶναι μεῖζον ποίημα (μαζὶ μὲ τὸν Κρητικὸ καὶ τὸ Μήτηρ Θεοῦ

εἶναι τὰ τρία μείζονα ὁλοκληρωμένα – προσοχὴ – ποιήματά του

«παραδοσιακοῦ» στίχου ) φαντάζει  καὶ ὡς μεῖζον ἱστορικὸ παράδοξο.

Ἔρχεται, περίπου, ἀπὸ τὸ πουθενά, ἐν τῷ μέσῳ τοῦ Παράσχου καὶ

τοῦ Ὀρφανίδη  (δὲν ἐννοῶ βιολογικά) ἤ, ἂν θέλετε, τοῦ Γρυπάρη καὶ

τοῦ Μαλακάση καί, ἀκόμη, αὐτοῦ τοῦ ἴδιου του Παλαμα, σ’ ἕνα

κλίμα ὅπου καλλιεργεῖται (στὴν καλύτερη περίπτωση ) ὁ ἐλάσσων

λυρισμὸς καὶ ἔρχεται τί; Ἕνα ποίημα, τὸ ὁποῖο θὰ μποροῦσαν νὰ

ἔχουν ὀνειρευθεῖ ὁ ἀββᾶς Μπρεμὸν καὶ ὁ Παῦλος Βαλερὺ δέκα

μὲ εἴκοσι χρόνια ἀργότερα. Ἕνα ποίημα χωρὶς ὑπολείμματα,

«καθαρό» μέχρι τὴν βιαιότητα, ἕνα ποίημα ποὺ ἐκ προοιμίου ἀπαρ-

νεῖται τὴν ἐξιστόρηση.

     ‘Εδώ, μία παρέκβαση.

Δ1. Ὁ μύθος τῆς Φοινικιᾶς

      Αὐτὰ ποὺ γνωρίζουμε γιὰ τὸν μύθο τῆς  Φοινικιᾶς εἶναι ὅ,τι ὁ

Παλαμᾶς γράφει στὸν πρόλογό του:

     Μέσα σ’ ἕνα περιβόλι, γύρω στὸν ἴσκιο μιᾶς φοινικιᾶς, κάποια

γαλανὰ λουλουδάκια, ἐδῶ κατάβαθα, καὶ κεῖ πιὸ ἀνοιχτά, μιλοῦσα

νε.Πέρασ’ ἕνας ποιητής, (ποὺ πέθανε τώρα), καὶ ρύθμισε τὸ μίλημα

τοὺς ἔτσι:

      Καὶ μετά; Τίποτε. Μία λυρικὴ κατάφαση, ἕνας τόνος ἀποδοχῆς.

Τὸ ποιῆμα δὲν εἶναι κὰν καρκινικό, ἂν ἦταν θὰ βάδιζε ἐπὶ κύκλω,

ἔστω, γιὰ νὰ ἐπιστρέψη. Ὅμως στὴν Φοινικιὰ τίποτε, ἀπολύτως τί-

πότε, δὲν κινεῖται. Ὑπάρχει ἕνα καὶ μοναδικὸ σημεῖο ἐπὶ γῆς (;),

ἀκίνητο καὶ προαιώνιο καὶ μία τραγωδία ποὺ δὲν καταδέχεται τὴν

ἀρχιτεκτονική.Μόνη δομὴ τῆς Φοινικιᾶς εἶναι ἡ Φοινικιά.

  

Ε. Τὸ χρῶμα τῆς Φοινικιᾶς

Κατ’ ἀρχὰς :

Τὰ καταχωνίαζε ὅλα γύρω τὸ λιοπύρι (στ. 9)

Λαμποκοπάει ἀνάσταση τὸ περιβόλι (στ. 17)

Ὢ μοσκοβόλισμα, ἄλλαξε καὶ λάμψη γίνε (στ. 82)

Ὅλων τῶν ἄλλων ἡ εὐωδιὰ σ’ἐσᾶς φῶς εἶναι (στ. 84)

Ἀπὸ τὸ βιὸς τοῦ ἥλιου ὅλα  ἀραδιάστε τὰ ὄξω (στ.97)

Ἥλιε τὰ μαῦρα ὀνείρατα παρ’ τὰ καὶ πνιχ’ τὰ (στ.241)

Ξημέρωσε. Τὸ φῶς χίλια σου σπέρνει μάτια (στ.249)

Ἀλλὰ καὶ :

Πές μας τὴ φωτερὴ ταερινοὺ ἱστορία,

τοῦ μαύρου θὰ σοῦ πούμ’ ἐμεῖς τὸ συναξάρι (στ.273)

Καὶ ἡ «λύση» :

Ὢ Φοινικιά, μᾶς ἔρριξεν ἐδῶ ἕνα χέρι (στ.1)

Καὶ μήτ’ ἐσύ, μήτε κανεὶς δὲ θὰ μᾶς ξέρη (στ.312)

  

Δ2. Ὁ μύθος τῆς Φοινικιᾶς

   Ὕπαρχουν, ἀναμφίβολα ναί, κάποιοι τύποι ἀφήγησης. Ὅποιος

ἀγάπησε τὴν Νεαρὴ Μοίρα (παρὰ τὶς ἑρμηνεῖες τοῦ Ἀλλαὶν ) ἢ

 τὴν Στέρνα τοῦ Σεφέρη (ὡς πρόθεση) καταλαβαίνει τὴν  ἀφήγη-

σὴ τῆς Φοινικιᾶς. Τὸ ποιῆμα ἀφηγεῖται μία ὀδυνηρὴ μοναδικότητα.

Τὴν, ἅπαξ, παρουσία τοῦ Κωστῆ Παλαμᾶ.

  

Γ2. Ὁ χρόνος τῆς φοινικιᾶς

       Καὶ τώρα καταλαβαίνουμε τὸ «πώς» τοῦ καιροῦ της. Ἢ Φοινικιὰ

εἶναι τὸ ἔγκεντρον, ὁ Παλαμᾶς, ὅλη καὶ μόνη ἡ ὁριστικὴ πραγματικό-

τῆς του. Ὃ Παλαμᾶς ὑψώθηκε σιγὰ σιγὰ πρὸς ἑαυτὸν καὶ αὐτήν.

Χρειάστηκε χειρωνακτική, ὀδυνηρὴ προετοιμασία ἐτῶν, πόση ἄραγε

ἐσωτερικὴ ζωή; γιὰ νὰ ὑπάρξη ἡ μία, ἡ ἀκριβῆ στιγμή, ὅπου ἔγινε ὁ

ἐαυτός του.

   Φαντάζομαι τὸν Παλαμὰ τὴν ὥρα τῆς εὐλογίας. Ἐκεῖ μᾶλλον

θὰ ἀποδέχτηκε τὰ πάντα, πίκρες καὶ χαρές, τὴν Φοινικιὰ ἢν ὑπῆρξε

καὶ ποτὲ πλέον, μία πρόστυχη μουσικὴ ἀπὸ τουμπερλέκια καὶ φλο-

γέρες καὶ ζουρνάδες καί, πρὶν ἀπαρνηθῆ τὸν Κωστη Παλαμὰ νὰ

ψιθύρισε:

             Ἀπὸ ποιὸν κόσμο παραστράτισες, ὢ κρίνε;

             Ἀπό της εὐωδιᾶς τὴ μάννα, ἀπὸ τ’ἀστέρι

             Τὸ πιὸ λευκὸν;

                                       Ὢ Φοινικιά, κ’ ἐμεῖς ; Ποιὸς ξέρει !

   

                                                               ΗΛΙΑΣ  ΛΑΓΙΟΣ [Ἰούλιος 1997]

___________________________________________________________________

β. Αποσπάσματα του έργου θα βρείτε στην έντυπη έκδοση της σοδειάς ΕΔΩ 

[ΣΟΔΕΙΑ τχ.12 - ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 2012]

____________________________________________________________________

ο ποιητής Ηλίας Λάγιος

γ. [βιογραφικό]   Ο ποιητής Ηλίας Λάγιος γεννήθηκε στην Άρτα το 1958 και μεγάλωσε στο Ναύπλιο. Σπούδασε στη Φαρμακευτική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.  Υπέκυψε στα τραύματά του στην Αθήνα, στις 5 Οκτωβρίου του 2005, μετά από πτώση από το μπαλκόνι του. Έζησε στην Αθήνα και ασχολήθηκε με την επιμέλεια εκδόσεων, ενώ συνεργάστηκε με λογοτεχνικά περιοδικά και εφημερίδες, μεταξύ των οποίων η Νέα Εστία και η Αυγή. Μαζί με το Γιώργο Κοροπούλη εξέδωσε το λογοτεχνικό περιοδικό Ωλήν.

Ο Λάγιος εκμεταλλεύτηκε στην ποίησή του τόσο τον έμμετρο όσο και τον ελεύθερο στίχο, επιτυγχάνοντας την ανανέωση της σύγχρονης ελληνικής ποίησης και παρουσιάζοντας ένα έργο που εκτείνεται από κοινωνικά ζητήματα -την κληρονομιά του Εμφυλίου, το πολιτικό τοπίο της μεταπολίτευσης, τη μετανάστευση- έως το πρόβλημα του θανάτου και της σιωπής του Θεού. Μελετητής και δεξιοτέχνης της ελληνικής γλώσσας, άντλησε το υλικό του από παλαιότερα και νεότερα στρώματά της, ενεργοποιώντας ένα πλούσιο λυρικό ιδίωμα, στο οποίο δεσπόζει η τραγική αίσθηση της πραγματικότητας και ο ανθρώπινος σπαραγμός. Ενίοτε η γραφή του διαπνέεται από έναν καρυωτακικής προέλευσης αυτοσαρκασμό, που συχνά αγγίζει τους τόνους ενός προσωπικού εφιάλτη, ενώ άλλες φορές αναχωνεύει τον υψηλό τόνο του σικελιανικού λυρισμού. Ωστόσο, ο στίχος του δεν εκπίπτει στην αισθηματολογία ή τη ρητορεία, αλλά διασώζεται λόγω του λυρικού του οράματος.

Ιδιαίτερα επιτυχημένες στιγμές της ποιητικής του θεωρήθηκαν η σύνθεση Έρημη γη, μία παρωδία της Έρημης Xώρας του Τ.Σ. Έλιοτ, η οποία μεταγράφει, κατά το ελιοτικό υπόδειγμα, την ιστορία του ελληνικού Εμφυλίου, οι συλλογές Μουζικούλες, Πράξη υποταγής και Φεβρουάριος 2001, στις οποίες βρίσκονται μερικά από τα πιο ισχυρά λυρικά ποιήματα του Λάγιου, και ο Άνθρωπος από τη Γαλιλαία, μία ποιητική σύνθεση που μεταπλάθει βασικά επεισόδια από τη ζωή του Ιησού, τονίζοντας την ανθρώπινη πλευρά του και αναδεικνύοντας το δράμα του ανθρώπου που αναζητεί την πίστη.

Το έργο του Λάγιου εκτιμήθηκε από σύγχρονους κριτικούς και ποιητές και μελετήθηκε συνολικά μετά τον θάνατό του από πλήθος κριτικών κειμένων και αφιερωμάτων λογοτεχνικών περιοδικών (Αντί, Manifesto, Νέο επίπεδο, Poeticanet, σοδειά, e-poema). Κριτικοί όπως ο Αλέξανδρος Αργυρίου, ο Γιάννης Δάλλας, ο Νάσος Βαγενάς, η Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, ο Ευγένιος Αρανίτσης και ο Ευριπίδης Γαραντούδης τόνισαν την ποιητική ιδιοφυΐα και την ιδιαίτερη προσφορά της γραφής του Λάγιου στο σύγχρονο ποιητικό τοπίο. Επιφυλάξεις για τον ριζοσπαστικό χαρακτήρα του έργου του οδήγησαν σε ενδιαφέρουσες συζητήσεις μεταξύ κριτικών, μέσα από τις οποίες η ποίηση του Λάγιου τοποθετήθηκε στο επίκεντρο των σύγχρονων κριτικών και λογοτεχνικών αναζητήσεων. Μεταξύ άλλων, καταλογίστηκε στον Λάγιο η πληθωρική χρήση παλαιότερων γλωσσικών τύπων, στην οποία οφείλεται η εντύπωση της εκφραστικής εκζήτησης. Ορισμένοι κριτικοί αναγνώρισαν στο έργο του μία ισχυρή έκφανση του μεταμοντερνισμού στον ελληνικό χώρο λόγω της παρωδιακής ενίοτε αντιμετώπισης της ποιητικής παράδοσης. Χαρακτηριστική υπήρξε τέλος η απήχηση του Λάγιου σε νέους ποιητές.

Εξέδωσε τα ποιητικά βιβλία: "Πρόοδοι εν προόδω", Ωλήν 1981, "Ασκήσεις Ι-ΙΧ", 1984 (με το ψευδώνυμο Αλέξης Φωκάς), "Τα κατά Αλέξιον και Μαρίαν", Βιβλιοπωλείον της Εστίας 1990, "Συνεστίασις", 1991, "Η ιστορία της Λαίδης Οθέλλος", Βιβλιοπωλείον της Εστίας 1992, "Το βιβλίο της Μαριάννας", Ίκαρος 1993, "Ο Μικρός Ήρως: το σκετσάκι", Αντί 1996, "Η έρημη γη", Ερατώ 1996, "Περί ζώου", Παρουσία 1996, "Μουζικούλες", Ερατώ 1997, "Της γυναικογυναίκας", Ερατώ 1998, "Το εικοσιτετράωρο της Δηούς", Καστανιώτης 1998, "Θεατρολογία", Καστανιώτης 1998, "Πράξη υποταγής", Ερατώ 2000, "Φεβρουάριος 2001", Ερατώ 2002, "Ο άνθρωπος από τη Γαλιλαία", Ερατώ 2004, και το "λαϊκό" αφήγημα "Η αρπαγή της κούτας", Ερατώ 2003. Συνέπραξε στις συλλογικές εκδόσεις: "Τριώδιο", Άγρα 1991 (με τους Διονύση Καψάλη και Γιώργο Κοροπούλη), "Ανθοδέσμη", Άγρα 1993 (με τους Μιχάλη Γκανά, Διονύση Καψάλη και Γιώργο Κοροπούλη). Επίσης, επιμελήθηκε τις εκδόσεις: Κωστής Παλαμάς, "Κ' έχω από σας μια δόξα να ζητήσω" (ανθολογία), Ερμής 2001, Στέλιος Ανεμοδουράς, "Ο μικρός ήρως", Κατάρτι 2001, Robert E. Howard, "Κόναν ο βάρβαρος", Κατάρτι 2001, Ιωάννης Γρυπάρης, "Σκαραβαίοι και τερρακόττες", Ίνδικτος 2002, Johnston McCulley, "Το σημάδι του Ζορρό", Κατάρτι 2003, Edgar Rice Burroughs, "Ο Ταρζάν στο κέντρο της γης", Κατάρτι 2003, Κωστής Παλαμάς, "Η ασάλευτη ζωή", Ιδεόγραμμα, 2004.