[Παραλειπόμενα του ανδρισμού των ηρώων στο ‘Ο ήλιος ανατέλλει ξανά’ του Έρνεστ Χέμινγουεϊ] του Γ.Ν. Σχορετσανίτη ~ ΑΡΘΡΟ

  Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

 

Μεγάλη, χρήσιμη και κρίσιμη προσοχή έχει δοθεί στον όρο ‘ανδρική κυριαρχία’ στη μυθοπλασία του Έρνεστ Χέμινγουεϊ. Η ιστορία είναι αρκούντως γνωστή στους αναγνώστες του μεγάλου συγγραφέα. Ο ήρωας του Χέμινγουεϊ χάνει κάποια εκδοχή του ανδρισμού του στο Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ακολούθως σε διάφορες χρονικές στιγμές, τον αντικαθιστά με ένα άλλο εργαλείο, ένα αλιευτικό σκάφος, ένα σουγιά, ένα τουφέκι για κυνήγι, ένα νέο αντικείμενο γενικώς που αντικαθιστά ή υποκαθιστά την κυριαρχία του πάνω στον κοινωνικό περίγυρο, στο  περιβάλλον του. Στο έργο του ‘Ο ήλιος ανατέλλει ξανά’, αυτό το μοτίβο επαναλαμβάνεται, αλλά με σημαντικές διαφορές που προκύπτουν από την τοποθέτηση του μυθιστορήματος στο κοσμοπολίτικο και  ευρωπαϊκό περιβάλλον της πόλεως των Παρισίων. Η έννοια της κυριαρχίας όμως εδώ, έχει να κάνει περισσότερο με τον έλεγχο των κοινωνικών σχέσεων και με μερικά οικονομικά θέματα, παρά με τη φύση και την προσπάθεια επιβίωσης σε αυτή, αφού το διακύβευμα είναι τελείως διαφορετικό. Στο σύγχρονο Παρίσι, ο ήρωας του Χέμινγουεϊ δεν προσπαθεί να ανακάμψει  μόνο την αρρενωπότητά του, αλλά ψάχνει να βρει επίσης την αμερικανική του ταυτότητα στον  κοινωνικό περίγυρο όπως διαμορφώνεται εκεί. Στο βιβλίο αυτό, οι μηχανισμοί μετεγκατάστασης και αποκατάστασης, εμφανίζονται κάπως παράδοξα. Ο Τζέικ Μπαρνς βρίσκεται σε διαδικασία δημιουργίας ενός αμερικανικού αρσενικού χαρακτήρα, εκπατρισμένου στο Παρίσι. Ο ίδιος αποδίδει μικρή αξία στα πράγματα που αγοράζει. Η κυριότητά του για τα αγαθά είναι δευτερεύουσας σημασίας  σε σχέση με τα χρήματα που χρησιμοποιεί για την ανάδειξή του σε φορέα δύναμης και ελέγχου των πραγμάτων και καταστάσεων που περιστρέφονται γύρω του.

Τα τραίνα ταξιδεύουν πάντα βόρεια! | Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

Sleepy John Estes
1899-1977

Ο Sleepy John Estes στο ‘‘Hobo Jungle Blues’’, όπως σε όλα τα μπλουζ, προσπάθησε να αποδώσει με αθωότητα και λεπτομέρεια αυτό που του συνέβαινε. Τα μπλουζ του διακρίνονται  από ένα περίεργο αυθορμητισμό, ακόμα κι όταν αναφέρονται σε δύσκολες και κρίσιμες καταστάσεις, κι όταν συμβουλεύει τους  άλλους να είναι άκρως προσεκτικοί με τους αστυνομικούς των τραίνων και τον σερίφη του Μπράουνσβιλ (Brownsville). Το τραγούδι αυτό εμπνεύστηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’20 και στις αρχές αυτής του ’30, όταν τα μέτρα αστυνόμευσης είχαν ενταθεί όσον αφορά τη μετανάστευση των μαύρων από το Νότο στο Βορρά, πολλοί από τους οποίους κοιμόντουσαν κυριολεκτικά στους δρόμους και ταξίδευαν κρυφά μέσα στις σκευοφόρους των τραίνων, αφού αυτό θα είχε ως άμεση, αλλά  και απώτερη συνέπεια, την οικονομική καταστροφή των μεγαλοϊδιοκτητών του αμερικάνικου νότου. Έτσι λοιπόν στο μπλουζ  ‘‘Hobo Jungle Blues’’, ο Sleepy John Estes συμβουλεύει τους ενδιαφερόμενους, πως: ‘‘… Αν περάσεις μέσα από το Μπράουνσβιλ, καλύτερα να μην κρυφοκοιτάξεις έξω. Ο κ. Γουίτνι θα σε βουτήξει, κι ο κ. Γκάι Χέαρ θα σε τσακίσει…’’.

[Τα ιατρικά φοιτητικά χρόνια του John Keats] του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη ~ ΑΡΘΡΟ

  Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη 

Τα ιατρικά φοιτητικά χρόνια του John Keats στα Νοσοκομεία St Thomas' και Guy's του Λονδίνου (1815-1816)

 Ο John Keats είναι σίγουρα ο μόνος με άδεια φαρμακοποιού που έγινε επίλεκτο μέλος του πάνθεον των μεγάλων ποιητών της Αγγλίας. Λίγοι εκεί μέσα είχαν μικρότερη διάρκεια ζωής από αυτόν, αλλά παρόλα αυτά, στο σύντομο της ζωής του, κατάφερε να χαρακτηρισθεί ως ‘‘γιατρός’’, εκτός βεβαίως από την  αξιόλογη ποιητική παραγωγή που μας κληρονόμησε. Τα ιατρικά φοιτητικά χρόνια του Keats, είχαν κάποιο ενδιαφέρον από την άποψη ότι επηρέασαν την ανάπτυξη ενός ανθρώπου που έγινε ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές της χώρας του. Γεννήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 1795, ο μεγαλύτερος γιός ενός φύλακα στάβλου. Παρακολούθησε το Σχολείο Clarke στο Enfield,  ένα ιδιωτικό ίδρυμα με φιλελεύθερη και προοδευτική γενικώς στάση απέναντι στην εκπαίδευση. Ο νεαρός Keats ήταν αδηφάγος αναγνώστης και προσλάμβανε την ουσία της ελληνικής και λατινικής λογοτεχνίας με άψογη ευκολία, με αποτέλεσμα να κερδίσει μερικά λογοτεχνικά βραβεία. Ωστόσο, η αρχή της ζωής του  σημαδεύτηκε από ανείπωτη  τραγωδία. Ο πατέρας του πέθανε το 1804 και η μητέρα του  έξι χρόνια αργότερα, τα χρόνια που ο Keats εγκατέλειψε το σχολείο.

[Η πρόβλεψη του μέλλοντος και οι παραδόσεις του γάμου στο Αζερμπαϊτζάν] του Γ. Σχορετσανίτη

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

    

Η Novruz είναι ένα από τα αρχαιότερα ομορφότερα πανηγύρια στο Αζερμπαϊτζάν, που χρονολογείται από τους ζωροαστρικούς χρόνους. Υπάρχουν πολλοί μύθοι για την πρόβλεψη του μέλλοντος, ειδικά την περίοδο που προηγείται αυτής της  γιορτής. Πολλοί πιστεύουν ότι οι προβλέψεις πριν από το σούρουπο  αυτής της ημέρας είναι ακριβείς όσον αφορά το μέλλον. Τα ανύπαντρα κορίτσια δεν χάνουν την ευκαιρία να τους πουν την ημέρα που θα παντρευτούν. Η πρόβλεψη πραγματοποιείται το βράδυ κατά το οποίο λαμβάνει χώρα μια σειρά από διαδικασίες. Μια απ’ αυτές που έχουν σκοπό να κάνουν τα άγαμα κορίτσια ευτυχισμένα,  είναι να βάλουν μαύρα κέρματα που συμβολίζουν την κακή τύχη, στην κανάτα του νερού κατά τη διάρκεια της ημέρας και να χύσουν το νερό με τα κέρματα έξω σε ένα δρόμο.

[Η κακοποίηση των γυναικών στα μπλουζ] του Γ.Ν.Σχορετσανίτη ~ ΜΟΥΣΙΚΗ

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

I can't sleep at night, I can't eat a bite
Cause the man I love, he don't treat me right

Perry Bradford, Crazy Blues. Ηχογράφηση με  τη Mamie Smith (1920)

     

Τα μπλουζ πολύ λίγο ενδιαφέρονται για τη ηθική όπως τη γνωρίζουμε και τη θεωρούμε σήμερα. Η στάση του απέναντι στο θεσμό του γάμου, στη συζυγική πίστη, στις καλές σχέσεις των δυο, την αφοσίωση  μεταξύ τους, μάλλον δεν είναι υποκριτική, όπως εμφανίζεται την εποχή εκείνη στα λαϊκά τραγούδια της αμερικανικής κοινωνίας. Το μπλουζ δέχεται κατά κάποιο τρόπο με καρτερικότητα την πιθανή απιστία, την πραγματικότητα της  μοιχείας, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι η συγκεκριμένη οδυνηρή εμπειρία είναι μικρότερη της αναμενόμενης.  Τραγούδια για την κακοποίηση των γυναικών είναι αρκετά συχνά, ενώ υπάρχει και μια άλλη μεγάλη δυστυχώς ομάδα τραγουδιών που αναφέρονται σε δολοφονίες  γυναικών. Όλα αυτά δείχνουν πώς η στάση απέναντι στη βία κατά των γυναικών μάλλον δεν έχει αλλάξει και πολύ έως τις μέρες μας, αλλά και πόσο διαδεδομένο ήταν εκείνες τις εποχές αυτό το πρόβλημα.
     Ένα από τα μεγάλα τραγούδια του Robert Johnson (1911-1938), ‘Me and the Devil Blues’, περιλαμβάνει κάποιους στίχους για τον ξυλοδαρμό. Έτσι στη δεύτερη στροφή του μπλουζ,  ο άντρας είναι αποφασισμένος και βρίσκεται ήδη καθ’ οδόν για να χτυπήσει τη γυναίκα του, μέχρις ότου βρει την ικανοποίηση που επιθυμεί και επιζητεί. Ο Robert Johnson, εδώ, συνδέει κατά κάποιο τρόπο τον εαυτό του με το διάβολο, αποκαλώντας τον εαυτό του βαθιά ανήθικο και κακόβουλο, και αναφέρεται στα κακά πράγματα που ένας άνθρωπος κάνει στη ζωή του, συμπεριλαμβανομένου του ξυλοδαρμού της γυναίκας του.

[Οι βασιλικοί βοτανικοί κήποι της Περαντένια στη Σρι Λάνκα] του Γ.Ν. Σχορετσανίτη ~ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ

του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

Μακέτες με τις απαραίτητες λεπτομέρειες δίπλα στα  νεοαναγειρόμενα κτίρια και στις ανακαινίσεις μερικών παλιότερων νοσοκομειακών. Εν προκειμένω το παιδιατρικό νοσοκομείο της ιατρικής σχολής. Στοιχειώδης σεβασμός στους επισκέπτες.

     Μέρες περιήγησης στην πόλη της Κάντυ και στα περίχωρά της. Οι βασιλικοί βοτανικοί κήποι της Περαντένια (Peradeniya), βρίσκονται περίπου πέντε χιλιόμετρα δυτικά της πόλεως, εδώ στην κεντρική επαρχία της Σρι Λάνκα και προσελκύουν περισσότερους από δύο εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο. Ακριβώς απέναντι όμως από αυτούς, βρίσκεται η ιατρική σχολή της Περαντένια και η αντίστοιχη πανεπιστημιούπολη, με πολλές δεκαετίες ιστορίας στο βιογραφικό της. Ανάμεσα σε λόφους, ποταμούς και πλούσια βλάστηση, τα κτίριά της όμορφα διαρρυθμισμένα, με τους απαραίτητους οφιοειδείς δρόμους, περιφράξεις και υποστηρικτικούς χώρους. Το μάτι γεμίζει από νεοαναγειρόμενα κτίρια και επισκευή των ήδη υφισταμένων που θα στεγάσουν καινούργιες κλινικές, εργαστήρια και διοικητικές υπηρεσίες αυτής της ιατρικής σχολής, με τη βρεττανική παράδοση, εμφανέστατη σε όλες τις εκφάνσεις της. Διαρρύθμιση, οργάνωση, κανονισμοί, γλώσσα και νοοτροπία.

[Οδοιπορικό στη Σοβιετική και Νέα Βαλτική] του Γεωργίου Νικ.Σχορετσανίτη ~ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

“Δεν αρκεί να ταξιδεύεις τον κόσμο. Πρέπει να τον νιώθεις, να τον μυρίζεις, να τον αγγίζεις και πάνω απ’ όλα να τον καταλαβαίνεις. Χρειάζεται να ξεπερνάς ταμπού και μασημένες ιδέες και φιλοσοφίες και να μάθεις να δέχεσαι την γη που σε φιλοξενεί, όχι πάντα αναντίρρητα αλλά πάντα με σεβασμό. Κι αν κάποτε θες να μεταφέρεις τον παλμό των χωμάτων που διάβηκες, άσε την ψυχή σου να μιλήσει. Γιατί μόνο τότε θα δουν κι οι άλλοι μες από τα δικά σου μάτια, τους τόπους που προσκύνησες.
Ένα βιβλίο που έχει γραφτεί μες από ψυχή, συναίσθημα,
εμπειρία, γνώση και διάθεση για εξερεύνηση λαών και τόπων είναι το «Οδοιπορικό στη Σοβιετική και Νέα Βαλτική» του Γεωργίου
Νικ. Σχορετσανίτη, ένα βιβλίο που κανείς λάτρης της
αναζήτησης, κανείς διαβάτης δεν πρέπει να χάσει»

 Μαρία Ροδοπούλου

‘‘Υπάρχει πάντα κάποια τρέλα στην αγάπη.
Αλλά υπάρχει επίσης πάντα, κάποιος λόγος για την   τρέλα’’
Νίτσε

Για τις κλειδωμένες αγάπες της Ρίγα

Απαράλλαχτα ίδιες μέρες. Μακριές, υπερβολικές σε διάρκεια. Ο τόπος εδώ τούτη την εποχή, διαστέλλει το χρόνο. Τροποποιεί αισθητά το χρονοδιάγραμμα των διαφόρων τύπων και μορφών συναλλαγών, τα προγραμματισμένα ραντεβού των συνεργατών και των εραστών και την τοποθεσία τους, το ημερολόγιο των διαπροσωπικών σχέσεων, τα ωράρια της εργασίας στα ακριβά  καταστήματα, στους πάγκους των μικροπωλητών, τα γκουρμέ εστιατόρια, τις υπαίθριες καφετέριες, τις μπυραρίες και τα μπαρ στις πλατειούλες και τα παμπάλαια ξέφωτα του κέντρου, προάγγελος γενικότερης σίγουρα αισιοδοξίας, της αναμενόμενης τώρα αύξησης των εισοδημάτων των απασχολουμένων και των επιχειρήσεών τους.

    Δεν λησμονώ ότι η πόλη που βρίσκομαι τώρα, αυτή καθ’ εαυτή, η μεγαλύτερη και κεντρικότερη της Βαλτικής περιοχής, εξελίσσεται σ’ ένα πανίσχυρο οικονομικό και πολιτικό κέντρο. Ενώ οι πρωτεύουσες της Εσθονίας και της Λιθουανίας, το Ταλίν και το Βίλνιους αντιστοίχως, δίνουν τον χαρακτήρα συμπαθητικών μεν, αλλά  επαρχιακών πόλεων, η Ρίγα έχει τη δική της μεγαλοπρέπεια, μια περίεργη εγωιστική αυτοπεποίθηση κι’ ένα ξεχωριστό σπιρτόζο στυλ. Ο Ναπολέων την χαρακτήρισε κάποτε "προάστιο του Λονδίνου" λόγω της μεγάλης έκτασης των εμπορικών συναλλαγών που είχαν αναπτυχθεί εδώ τον 19ο αιώνα. Μεταξύ των δύο Παγκοσμίων Πολέμων πολλοί κάτοικοι της περιοχής την αποκαλούσαν "το Παρίσι της Βαλτικής", λόγω της φημισμένης  νυχτερινής ζωής, της ζωντανής διασκέδασης, της δικής της ξενοιασιάς, κουλτούρας και πολιτισμού.

[Σρι Λάνκα Η χώρα του τσαγιού] του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη ~ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ

 Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

   

    Ακόμα ένα πρωινό μάλλον υγρό και βαρύ, αλλά με έναν ήλιο που υπόσχεται κάτι διαφορετικό, για αργότερα φυσικά. Τα παράθυρα του ξενοδοχείου που βλέπουν έξω στο γρασίδι των κήπων και περικλείονται από καταπράσινα και πανύψηλα όλο υγεία δέντρα, γεμίζουν από ώρα με τις τσιριχτές φωνές αμέτρητων πουλιών. Σήμερα κρίνεται σκόπιμη από τους τοπικούς ξεναγούς η επίσκεψη μιας μεγάλης φυτείας τσαγιού στη διπλανή περιοχή της Γκιραγιάμα (Geragama) και ενός παραδοσιακού εργοστασίου επεξεργασίας τσαγιού. Είχα φροντίσει ευτυχώς από καιρό βέβαια, να προσαρμόσω τον εαυτό μου στις θεωρητικές και κάποιες ιστορικές λεπτομέρειες που αφορούσαν την όλη υπόθεση του τσαγιού εδώ στην πρώην Κεϋλάνη, ενός προϊόντος που σημάδεψε και συνεχίζει την οικονομία της χώρας.

Τα περισσότερα ξενοδοχεία στην Κάντυ, είναι πνιγμένα μέσα στο πράσινο, όπως άλλωστε και η μεγαλύτερη έκταση της χώρας.

[Το ιστορικό συγκρότημα και η εκκλησία Gremi της Γεωργίας] του Γ.Σχορετσανίτη ~ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ

    του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

Στο κάστρο Gremi της Καχετίας, βρίσκεται ένα αρχιτεκτονικό μνημείο του 16ου αιώνα, με το βασιλικό κάστρο και την εκκλησία των Ταξιαρχών. Ότι βεβαίως έχει επιβιώσει από την άλλοτε ακμάζουσα πόλη της Gremi, 175 χιλιόμετρα ανατολικά της Τιφλίδας. Ο πρώτος οικισμός στο έδαφος του συγκροτήματος Gremi σύμφωνα με τους ισχυρισμούς  των επιστημόνων εμφανίζεται στα τέλη της περιόδου του χαλκού, αν και η ιστορία της ως σημαντικής πόλεως από στρατηγικής και πολιτικής άποψης, είχε ξεκινήσει από το XV αιώνα, όταν ο πρώτος βασιλιάς της Καχετίας, Giorgi (1466-1476), μετέτρεψε την Gremi σε πρωτεύουσά της.

[Η απαγόρευση της κυκλοφορίας των χοίρων στην Α. Πετρούπολη] του Γ.Σχορετσανίτη ~ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ

‘‘Η πόλη του ήταν το βασίλειο της πειθαρχίας, τίποτα δεν αφέθηκε στη τύχη. Εξαιτίας των υπερβολικών κανονισμών , η Αγία Πετρούπολη απέκτησε σύντομα την εικόνα ενός αφιλόξενου και καταθλιπτικού  τόπου. Από το γεγονός αυτό γεννήθηκε και ο μετέπειτα μύθος της απόκοσμης πόλης, που έμελλε  να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην τέχνη και τη λογοτεχνία του 19ου αιώνα’’

 Orlando Figes, Ο χορός της Νατάσσας

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

 Αποτελεί φυσικά τον διασημότερο δρόμο της Ρωσίας. Κι ακόμα τη ρωσική απάντηση στη λεωφόρο των Ηλυσίων Πεδίων του Παρισιού, στις Ράμπλας της Βαρκελώνης, και τόσων άλλων τέτοιων ευγενών λεωφόρων του Λονδίνου, του Άμστερνταμ, της Μαδρίτης, της Ρώμης και της Βενετίας. Το όνομα γνωστό σε πολλούς, κι όχι μόνο εδώ στην Αγία Πετρούπολη. Νιέφσκι Πρόσπεκτ, (Nevsky Prospekt), ή απλώς οδός Νιέφσκι. Σχεδιασμένη από τον Γάλλο αρχιτέκτονα Αλεξάντερ Λεμπλόντ (Alexandre Jean Baptiste Leblond), παράλληλα με τις τόσες άλλες ασχολίες που του ανέθεσε ο Μεγάλος Πέτρος, ο οποίος τον είχε αποκλειστικά στη διάθεσή του. Είχαν προηγηθεί, είναι αλήθεια, μερικές προσπάθειες, σχέδια  και χαράξεις του αρχιτέκτονα Γερόπκιν, που πρότεινε η λεωφόρος να κατασκευασθεί σαν τρίαινα. Ο αρχιτέκτονας Λεμπλόντ δεν μπορούσε φυσικά να οριοθετήσει εύκολα με τις τότε υπάρχουσες τοπικές αλλά και γενικότερες συνθήκες, την αρχή και το τέλος του δρόμου που ονειρευόταν ο εργοδότης και προϊστάμενός του. Ούτε και την ακριβή πορεία του στα λιμνασμένα έλη και δάση, μέσα στο αφιλόξενο τοπίο. Η περιοχή ήταν πυκνή δασική έκταση γεμάτη άγριους λύκους που τριγυρνούσαν στα πέριξ, σχεδόν ανενόχλητοι από ανθρώπους. Γύρω στα 1718, η περιοχή με τη βοήθεια πολλών, έμπειρων και δυνατών ξυλοκόπων, απαλλάχτηκε απ’ τα δέντρα σε μήκος περίπου 4,5 χιλιομέτρων και πλάτος που κυμαινόταν από 25 έως 60 μέτρα.

[Κάτω από τη σκιά και την γοητεία των πυραμίδων] Του Γ. Σχορετσανίτη ~ ΑΡΘΡΟ

‘‘Ο άνθρωπος φοβάται το χρόνο,

               αλλά ο χρόνος φοβάται τις Πυραμίδες’’

                                (Αρχαία Αραβική παροιμία)

‘Στρατιώτες μου, σαράντα αιώνες ιστορίας σας κοιτάζουν κάτω από αυτές τις Πυραμίδες’’, είπε ο Ναπολέων Βοναπάρτης ετοιμάζοντας τα στρατεύματά του  για τη μάχη της Γκίζας, στις  21 Ιουλίου 1798! Εντυπωσιασμένος από την τόσων αιώνων  ιστορία των Πυραμίδων, τον τεράστιο και εντυπωσιακό όγκο τους, τα τόσο ξακουστά ανθρώπινα δημιουργήματα που ξεπρόβαλαν σιγά σιγά σαν σουβλιά  μες τον σκονισμένο ουρανό, τον κιτρινισμένο αέρα, τον κουρνιαχτό, την άμμο της ερήμου, λίγο έξω απ’ το Κάιρο, νοτιοδυτικά της πόλης, του φάνηκε πως είχε ένα λόγο παραπάνω να κατακτήσει και την πόλη αυτή που φιλοξενούσε ένα από τα θαύματα της αρχαιότητας, μετά την Αλεξάνδρεια. Η μάχη των Πυραμίδων έγινε ανάμεσα στα Γαλλικά στρατεύματα υπό τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη και τις τοπικές δυνάμεις των Μαμελούκων. Μετά την κατάληψη της Αλεξάνδρειας τον Ιούλιο του 1798, ο Ναπολέων βάδισε προς το Κάιρο. Συνάντησε τις δυνάμεις των Μαμελούκων δέκα πέντε χιλιόμετρα έξω από τις Πυραμίδες, δηλαδή έξι χιλιόμετρα από το Κάιρο. Επικεφαλής των  δυνάμεων αυτών ήταν οι Μουράτ Μπέη και Ιμπραχήμ Μπέη, οι οποίοι είχαν στη διάθεσή τους ισχυρότατο ιππικό. Η μάχη έμεινε στην ιστορία σαν η μάχη του Chobrakit.

ΔΟΚΙΜΙΟ : [Η συνειδητοποίηση της έννοιας "Ανατολή" από την Ευρώπη] του Γ.Σχορετσανίτη

 “A journey of a thousand miles must begin

 with a single step” 

                                                                 Lao Tzu
 

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

       

   

Ο εξωτισμός, ο εξωτικός, είναι λέξεις συνώνυμες της Μέσης Ανατολής τουλάχιστον για τους προηγούμενους δύο αιώνες. Τα χαρέμια και οι αμέτρητοι μύθοι που τα συνόδευαν, τα καλά κρυμμένα πρόσωπα και χαρίσματα των γυναικών που θύμιζαν μόνο υπόσχεση και τίποτα παραπάνω, τα εκπληκτικής μορφής, σχεδίων,  μεγέθους, τεχνοτροπίας  και διακόσμησης τζαμιά στο κέντρο της κάθε μιας παλιάς πόλης, τα στενοσόκακα μέσα στα οποία οι ντόπιοι ένοιωθαν άνετα  αλλά ο ξένος χανόταν, οι ψηλοί και σουβλεροί μιναρέδες με κατεύθυνση το Θείο, οι γητευτές επικίνδυνων φιδιών σε  δημόσια θέα στη μέση των δρόμων κυριολεκτικά, τα  ανατολίτικα παζάρια με την πρωτοτυπία, πολυκοσμία και πολυχρωμία τους, η έντονη μυρωδιά των μπαχαριών που γέμιζε τον αέρα, τα καραβάνια με τους σκληροτράχηλους βεδουίνους και τις φορτωμένες καμήλες, οι περιγραφές των οάσεων μέσα στην αφιλόξενη έρημο, η χαλαρότητα και η ελευθερία  στο ντύσιμο των αντρών με τις κελεμπίες και τα τουρμπάνια, πέρα μακρυά από τα στερεότυπα της ‘καθώς πρέπει’ Ευρωπαϊκής ηπείρου, την απελευθέρωση των κατοίκων από τα σφιχτά και πιεστικά πλαίσια του χρόνου και του ωραρίου, ασκούσαν κάποια μαγεία, μια έλξη που δεν ήταν βεβαίως και τόσο δύσκολο να εξηγηθεί, στους κατοίκους της συντηρητικής ηπείρου με τον ακραίο ρατσισμό και σνομπισμό που τους χαρακτήριζε απέναντι στους λαούς των άλλων ηπείρων! 

Ο ποιητής Mirza Alakbar Sabir

του Γεωργίου Σχορετσανίτη

φώτο του Γ. Σχορετσανίτη 

    Ο Mirza Alakbar Sabir (1862- 1911), ήταν ένα δημόσιο πρόσωπο, φιλόσοφος, δάσκαλος και ποιητής καινοτόμος, αφού απέρριψε την πεπατημένη  στην ποίηση. Ποτέ άλλοτε η φωνή των Αζέρων δεν βρήκε καλύτερο εκπρόσωπο, σε στυλ και περιεχόμενο, από τα γραπτά του Sabir. Ο Sabir ανατράφηκε μέσα σε  θρησκευτική ατμόσφαιρα, αλλά όταν ήταν δώδεκα χρονών, κατάφερε να εισέλθει στο σχολείο του ταλαντούχου ποιητή και δασκάλου Seyid Azim Shirvani. Η επαφή μαζί του τον          επηρέασε αρκετά την ανάδειξή του σε σημαντικό ποιητή. Με την ενθάρρυνση του δασκάλου του, άρχισε να μεταφράζει περσική ποίηση και να γράφει ποιήματα στην αζερική γλώσσα.
    Η μεγαλύτερη κατάρα στη ζωή του Sabir, ήταν η φτώχεια, αφού ήταν  υποχρεωμένος να φροντίζει για την καλή, ουσιαστικά υποφερτή, διαβίωση του εαυτού του και της οικογένειάς του, με τα πενιχρά του εισοδήματα. Δεν υπήρχε συνεπώς χρόνος κενός για λογοτεχνική δραστηριότητα, όσο το φάσμα της φτώχειας έπαιρνε όλο και πιο διακριτή μορφή.  Κάποια στιγμή  προσπάθησε να γίνει έμπορος, αλλά  δεν τα κατάφερε. Αντ' αυτού, ταξίδεψε πολύ στην Κεντρική Ασία και τη Μέση Ανατολή. Φαίνεται ότι τα ταξίδια του στη μουσουλμανική Ανατολή ενίσχυσαν την επιθυμία του να γράψει σατιρικά έργα, αφού είδε την δραματική κατάσταση που βίωναν πολλοί άνθρωποι, τη στερημένη τους ζωή και τη στασιμότητα σε όλη την μεγαλοπρέπεια. Η Ρωσική Επανάσταση του 1905 άσκησε ισχυρή επίδραση στο γράψιμο του Sabir, εγχέοντας μέσα σ’ αυτά, το επαναστατικό πνεύμα. Η συγκεκριμένη επανάσταση, η οποία ακολουθήθηκε από τη διάδοση των δημοκρατικών τάσεων σε ολόκληρη τη Ρωσική Αυτοκρατορία, σηματοδότησε την αρχή μιας νέας εποχής στη λογοτεχνική δραστηριότητα του Sabir. Τα κρουστικά κύματα των ανακατατάξεων επέφεραν μια σειρά από  εκδόσεις, η σημαντικότερη από αυτές ήταν το περιοδικό Molla Nasraddin,  δημοφιλές σε ολόκληρο τον Καύκασο, τη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία.

‘‘Η ζωή που ονειρεύτηκε ο Ερνέστο Γκ.’’ του Ζαν-Μισέλ Γκενασιά

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

Οι πολλαπλές προ(σ)κλήσεις της Ιστορίας  και ‘‘Η ζωή που ονειρεύτηκε ο Ερνέστο Γκ.’’, του Ζαν-Μισέλ Γκενασιά.

‘‘Δεν έχω γίνει αδιάφορος μπροστά στην ευτυχία των ανθρώπων. Ήθελα πράγματι να αλλάξω τον κόσμο. Δεν τα κατάφερα. Τουλάχιστον όμως, ο κόσμος δεν άλλαξε εμένα… Αφιέρωσα τη ζωή μου να αγωνίζομαι γι αυτές τις ιδέες, να προσπαθώ να θριαμβεύσουν. Ελπίζω ειλικρινά αυτό να γίνει μια μέρα, αλλά δεν θα ξαναπιάσω όπλο για να το πετύχω. Υπάρχουν άλλοι δρόμοι. Σκέφτομαι σήμερα   πως το παιχνίδι είναι στημένο και χαμένο εκ των προτέρων, γιατί αυτοί που όφειλαν να  αγωνιστούν πρόδωσαν την παράταξή τους και προτίμησαν την άνεση και την ησυχία τους..’’. Τι θα άλλαζε άραγε μετά απ’ όλα αυτά στη ζωή του θρυλικού επαναστάτη Τσε Γκεβάρα, και για να πάμε λίγο μακρύτερα στον κόσμο ολάκαιρο; Έχει μήπως κάποια σημασία η χρονική στιγμή που έρχονται αμείλικτα τα παραπάνω ερωτήματα;

Το μεγαλύτερο βιβλίο του κόσμου

Του Γεωργίου Σχορετσανίτη

Το μεγαλύτερο βιβλίο του κόσμου στους πρόποδες της Μανταλέυ.

Ο εξωτερικός χώρος της περιοχής είναι πάντοτε γεμάτος αυτοκίνητα Βουδιστών προσκυνητών.

    Απόγεμα φαινομενικά χαλαρό, μουσκεμένο με ολοήμερη κούραση και πλημμυρισμένο από ιδρώτα και άφθονη ύπουλη σκόνη. Η πόλη όμως της γοητευτικής Μανταλέυ, κρύβει πολλές εκπλήξεις και μυστικά ακόμα και για τον αδαή και άσκοπα περιπλανώμενο στα στενά σοκάκια της και τον ανταμείβει σταδιακά, αλλά τελικώς αναπάντεχα και πλουσιοπάροχα. Ανατρέχω, καθισμένος για λίγη ανάπαυση, νερό και περαιτέρω προγραμματισμό σε κάποιο πεζούλι κάτω από ένα δέντρο, στις εσαεί πιστές σημειώσεις της ακούραστης τόσα χρόνια ταξιδιωτικής τσάντας. Το μεγαλύτερο βιβλίο στον κόσμο στέκεται όρθιο πάνω σε πέτρες στον περίβολο της παγόδας Kuthodaw (η λέξη Kuthodaw, υποδηλοί βασιλική  αξία), στους πρόποδες των λόφων της Μανταλέυ, στην ομώνυμη πόλη της Βιρμανίας. Σε περιμένει να ακούσεις την ιστορία του, να διαβάσεις τις αιώνιες αξίες του, τουλάχιστον για τους ακραιφνείς οπαδούς του βουδισμού. Απαριθμώ προσεκτικά μαζί με την αναπόφευκτη έκπληξη. Έχει 730 φύλλα και 1460 σελίδες. Το πλάτος κάθε σελίδας είναι 107 εκατοστά, το ύψος 153 εκατοστά και το πάχος της, 13 εκατοστά του μέτρου.  Κάθε  πέτρα έχει τη δική της στέγη και πολύτιμα πετράδια στην οροφή μιας μικρής σπηλιάς η δομή της οποίας προσομοιάζει με κάσα σενεγαλέζικη που ονομάζεται kyauksa gu και όλα αυτά είναι αρχιτεκτονικά κτισμένα γύρω από μία κεντρική χρυσή παγόδα την οποία οι ντόπιοι βουδιστές αποκαλούν Kuthodaw.

Η δομή δεξιά της εισόδου στον περίβολο αναφέρεται με καλές λεπτομέρειες για την ιερότητα του χώρου. Η παγόδα χτίστηκε σε τούτο το σημείο ως ένα μέρος των παραδοσιακών θεμελίων της νέας βασιλικής πόλης που περιλάμβανε επίσης μια βιβλιοθήκη με θρησκευτικές γραφές. Ο βασιλιάς όμως Mindon της Βιρμανίας θέλησε να αφήσει ένα μεγαλόπνοο έργο για τις επόμενες  γενιές που έπρεπε να διαρκέσει πέντε χιλιετίες μετά τον Γκαουτάμα Βούδα που έζησε, όπως ξέρουμε, γύρω στα 500 π.Χ. Ως λάτρης του βιβλίου, σκέφτηκε ότι η λογοτεχνία ήταν ένα από τα πολυτιμότερα στοιχεία μιας φωτισμένης κοινωνίας  υπηκόων στην οποία ήλπιζε και προσέβλεπε,  κι έτσι προγραμμάτισε να αφήσει ένα βιβλίο πίσω του, κι αυτό να είναι  το μεγαλύτερο στον κόσμο, αλλά προφανώς το χαρτί δεν ήταν το πλέον κατάλληλο, κυρίως ανθεκτικό, υλικό γι αυτό που τόσο φιλόδοξα σχεδίαζε!

Το ιστορικό της παγόδας και του περιεχομένου της αποτυπωμένο σε μαρμάρινη πλάκα με επίχρυση βάση.     Όπως και με την  διοργάνωση του πέμπτου βουδιστικού Συμβουλίου το 1871 που ήταν εξ ολοκλήρου υπεύθυνος, έτσι και εδώ πήρε πάνω του όλη την ευθύνη για την κατασκευή στη Μανταλέυ του μεγαλύτερου βιβλίου στον κόσμο, που να αποτελείται από 729 μεγάλες μαρμάρινες πλάκες με τις αρχές του Θεραβάντα (Theravada) Βουδισμού χαραγμένες πάνω τους με χρυσά γράμματα. Σε αυτές προσετέθη άλλη μία, η οποία κατέγραφε το πώς περίπου έγιναν όλα αυτά, καθιστώντας έτσι το σύνολο των επιγραφών σε  730.

Ένα από τα περιστύλια που οδηγούν στην παγόδα.  Το μάρμαρο εξορύχτηκε από το λόφο Sagyin, πενήντα χιλιόμετρα βορείως της Μανταλέυ  και μεταφέρθηκε δια του ποταμού στην πόλη.  Οι εργασίες άρχισαν στις 14 Οκτωβρίου 1860 σε ένα μεγάλο υπόστεγο κοντά στο Παλάτι της βασιλικής πόλης. Το κείμενο συντάχτηκε σχολαστικά από μοναχούς ανώτερης βαθμίδας και ειδικούς υπαλλήλους από διατηρημένα στοιχεία σε  βασιλικές βιβλιοθήκες σε μορφή χειρογράφων πάνω σε  φύλλα φοίνικα. Εξειδικευμένοι γραφείς αντέγραψαν προσεκτικά το κείμενο πάνω στις μαρμάρινες πλάκες. Κάθε πέτρα έχει 80 έως 100 σειρές επιγραφών σε κάθε πλευρά με βιρμανικούς χαρακτήρες, γεμισμένους με χρυσό μελάνι.