[Παραλειπόμενα του ανδρισμού των ηρώων στο ‘Ο ήλιος ανατέλλει ξανά’ του Έρνεστ Χέμινγουεϊ] του Γ.Ν. Σχορετσανίτη ~ ΑΡΘΡΟ

  Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

 

Μεγάλη, χρήσιμη και κρίσιμη προσοχή έχει δοθεί στον όρο ‘ανδρική κυριαρχία’ στη μυθοπλασία του Έρνεστ Χέμινγουεϊ. Η ιστορία είναι αρκούντως γνωστή στους αναγνώστες του μεγάλου συγγραφέα. Ο ήρωας του Χέμινγουεϊ χάνει κάποια εκδοχή του ανδρισμού του στο Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ακολούθως σε διάφορες χρονικές στιγμές, τον αντικαθιστά με ένα άλλο εργαλείο, ένα αλιευτικό σκάφος, ένα σουγιά, ένα τουφέκι για κυνήγι, ένα νέο αντικείμενο γενικώς που αντικαθιστά ή υποκαθιστά την κυριαρχία του πάνω στον κοινωνικό περίγυρο, στο  περιβάλλον του. Στο έργο του ‘Ο ήλιος ανατέλλει ξανά’, αυτό το μοτίβο επαναλαμβάνεται, αλλά με σημαντικές διαφορές που προκύπτουν από την τοποθέτηση του μυθιστορήματος στο κοσμοπολίτικο και  ευρωπαϊκό περιβάλλον της πόλεως των Παρισίων. Η έννοια της κυριαρχίας όμως εδώ, έχει να κάνει περισσότερο με τον έλεγχο των κοινωνικών σχέσεων και με μερικά οικονομικά θέματα, παρά με τη φύση και την προσπάθεια επιβίωσης σε αυτή, αφού το διακύβευμα είναι τελείως διαφορετικό. Στο σύγχρονο Παρίσι, ο ήρωας του Χέμινγουεϊ δεν προσπαθεί να ανακάμψει  μόνο την αρρενωπότητά του, αλλά ψάχνει να βρει επίσης την αμερικανική του ταυτότητα στον  κοινωνικό περίγυρο όπως διαμορφώνεται εκεί. Στο βιβλίο αυτό, οι μηχανισμοί μετεγκατάστασης και αποκατάστασης, εμφανίζονται κάπως παράδοξα. Ο Τζέικ Μπαρνς βρίσκεται σε διαδικασία δημιουργίας ενός αμερικανικού αρσενικού χαρακτήρα, εκπατρισμένου στο Παρίσι. Ο ίδιος αποδίδει μικρή αξία στα πράγματα που αγοράζει. Η κυριότητά του για τα αγαθά είναι δευτερεύουσας σημασίας  σε σχέση με τα χρήματα που χρησιμοποιεί για την ανάδειξή του σε φορέα δύναμης και ελέγχου των πραγμάτων και καταστάσεων που περιστρέφονται γύρω του.

[Για την Γιορτή του Υπέρτατου Όντος] του Ροβεσπιέρου ~ ΑΡΘΡΟ

Ο Μαξιμίλιαν Ροβεσπιέρος (1758-1794) ήταν ένας από τους αρχηγούς και ρήτορες της Γαλλικής Επανάστασης το 1789, διάσημος για την ανάμειξή του στην Τρομοκρατία που ακολούθησε.

Σπούδασε Νομική κι ήταν φημισμένος για την εντιμότητα και το πάθος του. Πάλεψε για την κατάργηση της θανατικής ποινής κι αρνήθηκε όταν έγινε δικαστής να ανακοινώσει θανατική ποινή. Αλλά καθώς πλησίαζε η επανάσταση ο Ροβεσπιέρος ηγήθηκε του πανίσχυρου Τζάκομπιν Κλαμπ, ενός επαναστατικού γκρουπ  που διεκήρυττε την εξορία ή τον θάνατο της γαλλικής αριστοκρατίας. Το 1792,  αφού ο όχλος του Παρισιού εισέβαλλε στο παλάτι κι εκθρόνισε τον Βασιλιά Λουί XVI και την Μαρία Αντουανέτα, ο Ροβεσπιέρος βοήθησε να στην οργάνωση της νέας επαναστατικής κυβέρνησης, της Κομμούνας του Παρισιού.

[Τα ιατρικά φοιτητικά χρόνια του John Keats] του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη ~ ΑΡΘΡΟ

  Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη 

Τα ιατρικά φοιτητικά χρόνια του John Keats στα Νοσοκομεία St Thomas' και Guy's του Λονδίνου (1815-1816)

 Ο John Keats είναι σίγουρα ο μόνος με άδεια φαρμακοποιού που έγινε επίλεκτο μέλος του πάνθεον των μεγάλων ποιητών της Αγγλίας. Λίγοι εκεί μέσα είχαν μικρότερη διάρκεια ζωής από αυτόν, αλλά παρόλα αυτά, στο σύντομο της ζωής του, κατάφερε να χαρακτηρισθεί ως ‘‘γιατρός’’, εκτός βεβαίως από την  αξιόλογη ποιητική παραγωγή που μας κληρονόμησε. Τα ιατρικά φοιτητικά χρόνια του Keats, είχαν κάποιο ενδιαφέρον από την άποψη ότι επηρέασαν την ανάπτυξη ενός ανθρώπου που έγινε ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές της χώρας του. Γεννήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 1795, ο μεγαλύτερος γιός ενός φύλακα στάβλου. Παρακολούθησε το Σχολείο Clarke στο Enfield,  ένα ιδιωτικό ίδρυμα με φιλελεύθερη και προοδευτική γενικώς στάση απέναντι στην εκπαίδευση. Ο νεαρός Keats ήταν αδηφάγος αναγνώστης και προσλάμβανε την ουσία της ελληνικής και λατινικής λογοτεχνίας με άψογη ευκολία, με αποτέλεσμα να κερδίσει μερικά λογοτεχνικά βραβεία. Ωστόσο, η αρχή της ζωής του  σημαδεύτηκε από ανείπωτη  τραγωδία. Ο πατέρας του πέθανε το 1804 και η μητέρα του  έξι χρόνια αργότερα, τα χρόνια που ο Keats εγκατέλειψε το σχολείο.

[Περίπατος στην Φυσική Ιστορία] Μουσείο Γουλανδρή ~ ΑΡΘΡΟ

Γνωρίστε το εκπληκτικό μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, Λεβίδου 23 Κηφισιά.
Μια εξαιρετική περιήγηση στην ιστορία της γεωλογίας, της ζωολογίας, της υδροβιολογίας

και της βοτανικής και της παλαιοντολογίας υπόσχεται το μουσείο Φυσικής Ιστορίας σ' εκείνους που αποζητάνε
ένα ξεχωριστό και ιδιαίτερο Σαββατοκύριακο.
Το 1964, ο Άγγελος και η Νίκη Γουλανδρή ίδρυσαν το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας (Ν.Π.Ι.Δ.) ως εργαστήριο έρευνας και δράσης. Το έργο τους προχώρησε σιωπηρά, παράλληλα με τις άλλες αναπτυξιακές επενδύσεις. Η δική τους ήταν μία ιδιωτική επένδυση πόρων, χρόνου και γνώσης για τη δημιουργία ενός θεσμού, που θα είχε ως στόχο την εθνική ετοιμότητα για την προστασία του πολύτιμου φυσικού πλούτου της χώρας και τη συνείδηση των νέων για ένα νέο κώδικα αξιών, με γνώμονα την ισόρροπη συνύπαρξη φυσικού περιβάλλοντος και ανθρώπου.

[Ανοιχτό γράμμα στον Νικόλα] της Θεοδώρα Τζόκα ~ ΠΕΖΟ

της Θεοδώρα Τζόκα

Νικόλα,

Ίσως και να μη σε γνώρισα ποτέ, αν και ήσουν αυτό που μέσα μου έσκουζε σαν πρωτόγονη ανάγκη, όταν, περιπλανώμενη κι εγώ, έψαχνα να βρω τους δικούς μου «κροκάνθρωπους» μέσα στο αχανές πλήθος των «Έτσι». Δύσκολη η αναζήτησή μας στην Ελλάδα των συνταγματαρχών, Νικόλα. Το ξέρω! Μάθε, όμως, πως στη «λασπόσφαιρα» που σήμερα κατοικούμε - ναι, μ’ αρέσουν και μένα τα λογοπαίγνια! - τίποτα δεν έχει αλλάξει. Βλέπεις, εσύ το «Φευγιό» σου καλά το κατέστρωσες στο μαγαζάκι της Καλλιδρομίου (σύμπτωση το όνομα;), μα εγώ, ακόμα, βολοδέρνω στη «Χώρα των Έτσι». Η μοναξιά, όπως ξέρεις, αφήνει ανεξίτηλα και εσαεί τα σημάδια της στις ψυχές των ανθρώπων. Σαν σε παρασύρει κοντά της, κολλάει πάνω σου σαν βδέλλα και δεν σ ’αφήνει ποτέ!

Κρίμα που δεν συναντηθήκαμε ποτέ! Ή μήπως τελικά συναντηθήκαμε; Το πρόσωπό σου μου είναι πολύ οικείο και αγαπητό. Σήμερα, μαθαίνω πως κυκλοφορούσαμε στους ίδιους χώρους την ίδια χρονική περίοδο: στο σκονισμένο με τα γύψινα αγάλματα υπόγειο της Φιλοσοφικής Σχόλης, εκεί, που είχες στήσει το θεατρικό «ναό» σου, στη ντισκοτέκ Apple, στο δώμα του Λευκού Πύργου, στις μπουάτ, στους αδειανούς από «κροκανθρώπους» ελικοειδείς δρόμους που δεν οδηγούσαν πουθενά παρά μόνο στην καταστροφή.

[Συμπόσιο ή για τον Έρωτα] Πλάτωνας ~ ΑΡΘΡΟ

Το Συμπόσιο γράφτηκε λίγο μετά το 385 π.Χ., αφού ο Πλάτωνας επέστρεψε από το πρώτο του ταξίδι στις Συρακούσες. Ήδη από την αρχαιότητα θεωρείται ένα από τα σπουδαιότερα συγγράμματα του και μαζί με τον Φαίδωνα η πιο ολοκληρωμένη δημιουργία του.
Πρόκειται για ένα διάλογο που σκηνοθετεί ο συγγραφέας στα πλαίσια ενός συμποσίου το οποίο διαδραματίζεται στο σπίτι του νεαρού Αγάθωνα. Η αιτία ήταν το πρώτο βραβείο που είχε κερδίσει ο ποιητής στους δραματικούς αγώνες στα Λήναια, το 416 π.Χ.  Μεταξύ των παρευρισκομένων έξι πρόσωπα ξεχωρίζουν τα οποία παίρνουν τον λόγο. Έτσι κατά σειρά παρουσιάζονται ο Φαίδρος, ο Παυσανίας που είναι εραστής του Αγάθωνα, ο γιατρός Ερυξίμαχος, ο Αριστοφάνης, ο Σωκράτης, και τέλος ο Αλκιβιάδης. Οι παρευρισκόμενοι έπιναν οίνον κεκραμένον (νερωμένο κρασί) και έθεταν διάφορα θέματα προς συζήτηση. Το θέμα της συζήτησης που ακολουθεί το Συμπόσιο είναι ο Έρωτας, θέμα ιδιαίτερα ταιριαστό αφού όλοι οι ομιλητές με εξαίρεση τον Σωκράτη, είναι από 18 έως 35 περίπου ετών.

[Η κακοποίηση των γυναικών στα μπλουζ] του Γ.Ν.Σχορετσανίτη ~ ΜΟΥΣΙΚΗ

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

I can't sleep at night, I can't eat a bite
Cause the man I love, he don't treat me right

Perry Bradford, Crazy Blues. Ηχογράφηση με  τη Mamie Smith (1920)

     

Τα μπλουζ πολύ λίγο ενδιαφέρονται για τη ηθική όπως τη γνωρίζουμε και τη θεωρούμε σήμερα. Η στάση του απέναντι στο θεσμό του γάμου, στη συζυγική πίστη, στις καλές σχέσεις των δυο, την αφοσίωση  μεταξύ τους, μάλλον δεν είναι υποκριτική, όπως εμφανίζεται την εποχή εκείνη στα λαϊκά τραγούδια της αμερικανικής κοινωνίας. Το μπλουζ δέχεται κατά κάποιο τρόπο με καρτερικότητα την πιθανή απιστία, την πραγματικότητα της  μοιχείας, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι η συγκεκριμένη οδυνηρή εμπειρία είναι μικρότερη της αναμενόμενης.  Τραγούδια για την κακοποίηση των γυναικών είναι αρκετά συχνά, ενώ υπάρχει και μια άλλη μεγάλη δυστυχώς ομάδα τραγουδιών που αναφέρονται σε δολοφονίες  γυναικών. Όλα αυτά δείχνουν πώς η στάση απέναντι στη βία κατά των γυναικών μάλλον δεν έχει αλλάξει και πολύ έως τις μέρες μας, αλλά και πόσο διαδεδομένο ήταν εκείνες τις εποχές αυτό το πρόβλημα.
     Ένα από τα μεγάλα τραγούδια του Robert Johnson (1911-1938), ‘Me and the Devil Blues’, περιλαμβάνει κάποιους στίχους για τον ξυλοδαρμό. Έτσι στη δεύτερη στροφή του μπλουζ,  ο άντρας είναι αποφασισμένος και βρίσκεται ήδη καθ’ οδόν για να χτυπήσει τη γυναίκα του, μέχρις ότου βρει την ικανοποίηση που επιθυμεί και επιζητεί. Ο Robert Johnson, εδώ, συνδέει κατά κάποιο τρόπο τον εαυτό του με το διάβολο, αποκαλώντας τον εαυτό του βαθιά ανήθικο και κακόβουλο, και αναφέρεται στα κακά πράγματα που ένας άνθρωπος κάνει στη ζωή του, συμπεριλαμβανομένου του ξυλοδαρμού της γυναίκας του.

[Το πιόνι με το όνομα Ελλάδα] ~ ΑΡΘΡΟ

Γράφει ο Επαμεινώνδας Κάππα

 Διαβάζοντας διάφορα δημοσιεύματα και φτάνοντας αρκετά χρόνια πίσω, κάποιος όχι πια τόσο αθώος πολίτης μπορεί να κάνει συσχετίσεις για την ύπαρξη της κρίσης στην Ελλάδα αλλά και παγκοσμίως. Πρέπει να οπωσδήποτε να επισημανθεί η έναρξη της κρίσης με την λήξη του σύμβασης που είχε γίνει για τον ορυκτό πλούτο της χώρας μας το 1940. Παραθέτουμε :

Σύμβαση Cooper ολόκληρο ΤΟ ΦΕΚ 17/02/1940

Η Σύμβαση «Cooper” υπάρχει στο Yπουργείο Bιομηχανίας (άγνωστο αν έχει περιέλθει τώρα στο υπουργείο Οικονομικών ή το Ανάπτυξης) και παραδίδεται – σαν “ιερό κείμενο”- από υπουργό σε υπουργό. Στην σύμβαση αυτή, δεσμεύονται τα λεγόμενα «στρατηγικά ορυκτά» της Ελλάδος, μαζί με τον υδάτινο μας πλούτο, από ένα Αμερικανικό consortium εταιρειών.

[Ασκήσεις ύφους] του Ρεϊμόν Κενώ ~ ΑΡΘΡΟ

            του Βασίλη Μίχου

Αν ψάχνετε για καλοκαιρινό ανάγνωσμα, μόλις βρέθηκε : Είναι το “Ασκήσεις ύφους” του Γάλλου μαθηματικού Ρεϊμών Κενώ (1903-1976). Πολύ απλά, είναι ένα μικρό βιβλίο, ευχάριστο αλλά όχι ανούσιο, που περιγράφει ένα απλό περιστατικό με 99 διαφορετικούς τρόπους.

            Το περιστατικό : Ένας άνθρωπος που παίρνει ένα λεωφορείο βλέπει δυο άλλους να μαλώνουν και έπειτα από λίγο τον έναν από αυτούς να αλλάζει θέση. Μετά από λίγες ώρες, ο άνθρωπος βρίσκει αυτόν που άλλαξε θέση σε μια πλατεία, παρέα με φίλους του.

            Αυτό το απλό συμβάν, κάτι που δεν θα αναφέραμε ούτε στο βραδινό ακόμη κι αν μας συνέβαινε, εμπνέει τον συγγραφέα για να το γράψει με 98 και έναν διαφορετικούς τρόπους : Άλλοτε ομοιοτέλευτα(σαν ποίημα), άλλοτε σαν επίσημα αναφορά(αξιότιμε κύριε...), άλλοτε τηλεγραφικά (με ΣΤΟΠ να διακόπτουν τις προτάσεις) ή ακόμη και με ακρίβεια(στις 12.26 το πρωί το λεωφορείο υπ'αριθμόν 48...) ή λιτά(ένας άνθρωπος πήγε σε μια θέση) ή συγκεχυμένα(ένας ψηλός, παράξενος, ιδιόρρυθμος άνθρωπος...). Τελικά, έχοντας γράψει το ίδιο περιστατικό με 98 διαφορετικούς τρόπους καταλήγει στον πιο αναπάντεχο, όπως ονομάζει και το τελευταίο κεφάλαιο.

            Το βιβλίο αυτό συνιστά έναν ύμνο στην απλότητα της φαντασίας και στη φαντασία της απλότητας, την τέχνη του να εμπνέεσαι από την καθημερινότητα όχι εμμένοντας σε αυτή αλλά υπερβαίνοντάς την μέσω της τέχνης. Τα κεφάλαια είναι αυτοτελή και έτσι ο αναγνώστης δεν χρειάζεται να γνωρίζει τέλεια καμιά πλοκή [καθώς αυτή απουσιάζει] για να το παρακολουθήσει. Να σημειωθεί η άριστη μετάφραση του Αχιλλέα Κυριακίδη, που δίνει την αίσθηση πως δεν χάθηκε ούτε γραμμάριο από την ομορφιά του έργου στη μετάφραση από τα Γαλλικά.

            112 σελίδες γεμάτες φαντασία, που θα έπρεπε να διαβαστούν όχι επιπόλαια όπως αντιμετωπίζονται συχνά οι λογοτεχνικές ασκήσεις, αλλά να διαβαστούν για τη χαρά της ανάγνωσης. Αντλώντας τη θεματολογία από την πεζή καθημερινότητα και μεταφέροντάς την (δια της φαντασίας) στον ουρανό, οι “Ασκήσεις ύφους” μας υπενθυμίζουν την αρετή του να διαβάζεις και να γράφεις χωρίς απώτερους σκοπούς, δηλαδή άσκοπα και απελευθερωμένα.

[Τα πτωχοπροδρομικά ποιήματα] ~ ΑΡΘΡΟ

Εκδόσεις Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης

Ο Θεόδωρος Πρόδρομος ή Πτωχοπρόδρομος όπως έμεινε στην ιστορία για τον επαιτικό χαρακτήρα των ποιημάτων του, έζησε στο πρώτο μισό του 12^ου αιώνα. Ο ίδιος σε ποίημα του προς τον Ιωάννη τον Β’ γραμμένο για τον θάνατο του αυτοκράτορα το 1143 ή λίγο αργότερα χαρακτηρίζει τον εαυτό του γέροντα ενώ το τελευταίο έτος που αναφέρεται στα ποιήματα του είναι το 1166.Οοπωσδήποτε απέκτησε αξιόλογη μόρφωση. Στα ποιήματά του κάνει λόγο για σπουδές που ξεκίνησε σε πολύ μικρή ηλικία και για επίπονη πνευματική εργασία για την οποία παραπονείται ότι ελάχιστα ανταμείφθηκε από την κοινωνία της εποχής του. Εν τούτοις παρά τις διαμαρτυρίες του φαίνεται ότι η λογιότητα και η ποιητική του δεξιοτεχνία άνοιξαν γι αυτόν της πύλες της υψηλής βυζαντινής κοινωνίας και του εξασφάλισαν ισχυρούς προστάτες.  Στα λόγια έργα του ανήκουν «Το κατά Ροδάνθην και Δοσικλέα» έμμετρο μυθιστόρημα που διαιρείται σε 9 βιβλία και αποτελείται από 4614 στίχους, η «Γαλεομαχία» ή «Κατομυομαχία» η οποία έχει 384 τρίμετρους στίχους και αφηγείται την μάχη γάτας και ποντικού και έχει σαν μακρινό πρότυπο την «Βατραχομυομαχία» (παρωδία της Ομηρικής Ιλιάδας) και ακόμα ποιήματα με σατυρικό, αλληγορικό ή ηθικοδιδακτικό περιεχόμενο, θρησκευτικοί ύμνοι, αστρολογικές μελέτες, γυμνάσματα ρητορικά, επεξηγηματικά υπομνήματα σε εκκλησιαστικά ποιήματα, διάλογοι, επιγράμματα, επιστολές. Τα σατιρικά του ποιήματα και οι διάλογοι τον αναδεικνύουν άξιο συνεχιστή του Λουκιανού, τόσο στην παραστατικότητα της γλώσσας όσο και στην δηκτικότητα του ύφους.

[Το κοινωνικό συμβόλαιο] του Ζαν-Ζακ Ρουσσώ ~ ΑΡΘΡΟ

Ως ένας ευφυέστατος, απείθαρχος, αντισυμβατικός σκεπτικιστής, ο Ζάν-Ζακ Ρουσσώ (1712-1778) πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του οδηγούμενος από τις αμφισβητήσεις μεταξύ του Παρισιού και της γενέτειρας πόλης του, Γενεύη. Ορφάνεψε σε νεαρή ηλικία, έφυγε από το σπίτι του σε ηλικία 16 ετών και δούλευε ως δάσκαλος και μουσικός προτού ασχοληθεί αποκλειστικά με την λογοτεχνία μέχρι τα 40 του. Ο Ρουσσώ έγινε ο πατέρας πολλών νόθων παιδιών των οποίων αρνήθηκε την ανατροφή και συχνά έμπλεκε σε πικρούς καυγάδες ακόμα και με τους πιο ένθερμους υποστηρικτές συναδέλφους του. Το αυτοβιογραφικό του βιβλίο «Εξομολογήσεις», 1783, δίνει (αν και κάπως εγωιστικά) μια επισκόπηση της ταραχώδους ζωής του.
Ο Ρουσσώ αρχικά έστρεψε την προσοχή του κόσμου πάνω του με το βραβευμένο δοκίμιο του «Λόγος περί επιστημών και τεχνών», 1750, στο οποίο κατηγορούσε τις βλαβερές συνέπειες του μοντέρνου πολιτισμού.

[Ρένος Αποστολίδης : Ο κριτικός] ~ ΑΡΘΡΟ

"Για όσους γίνεται λόγος σήμερα, περίπου όλοι ανάξιοι είναι" Ρ.Α.

Μία από τις σημαντικότερες νεοελληνικές πνευματικές φυσιογνωμίες και οπωσδήποτε μια από τις σημαντικότερες περιπτώσεις κριτικού στα μεταπολεμικά της Ελλάδας είναι ο Ρένος Αποστολίδης. Γιος του γνωστού δημοσιογράφου, Ηρακλή Αποστολίδη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1924 και απεβίωσε το 2004. Σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και εργάστηκε ως ελεύθερος συντάκτης, αρχισυντάκτης, κριτικός και αρθρογράφος σε πολλά περιοδικά και εφημερίδες της Αθήνας. Ο ίδιος μαζί με τον πατέρα του έκδοσε και διεύθυνε το κριτικό και ανθολογικό μηνιαίο περιοδικό «Τα Νέα Ελληνικά». Πληθωρική και πολύπλευρη η συγγραφική του δραστηριότητα εκτείνεται από νωρίς σε πολλές κατευθύνσεις : διήγημα, κριτική, δοκίμιο, αρθρογραφία, ποίηση. Το κριτικό του έργο περιλαμβάνεται κυρίως στα βιβλία : «Κριτική του Μεταπολέμου», 1962,  και «Κατηγορώ», 1965 αλλά και σε πλήθος άρθρα δημοσιευμένα σε εφημερίδες και περιοδικά.

[Μα ποιός είναι ο Μπάρτλεμπυ;] της Θεοδώρας Τζόκα ~ ΑΡΘΡΟ

της Θεοδώρας Τζόκα

Όλοι  έχουμε έναν Μπάρτελμπυ μέσα μας!  Ναι, ναι, ξέρω τι σας λέω! «Και ποιος είναι αυτός ο Μπάρτελμπυ που όλοι κρύβουμε μέσα μας» θα μου πείτε. Κι εγώ θα σας απαντήσω με τον ίδιο ατάραχο και εκνευριστικό τρόπο που απαντάει ο Μπάρτελμπυ στον εργοδότη του: «Θα προτιμούσα να μην…» 

Μ’ αυτά τα εξοργιστικά  λόγια, ο  αξέχαστος και αινιγματικός λογοτεχνικός ήρωας του Χέρμαν Μέλβιλ στην αριστουργηματική νουβέλα Μπάρτελμπυ o Γραφιάς σηκώνει το μικρό του ανάστημα και διαολοστέλνει, με την ήρεμη παθητική του αντίσταση, όχι μόνο τον εργοδότη του αλλά ολόκληρο το κατεστημένο μαζί. 

Ας πάρουμε τα πράγματα όμως από την αρχή. Γνωρίζουμε τον Μπάρτελμπυ  μέσα από την πρωτοπρόσωπη  αφήγηση του εργοδότη του, ο οποίος τυγχάνει να είναι ένας διακεκριμένος και καλόκαρδος δικηγόρος, ο οποίος προσλαμβάνει τον Μπάρτελμπυ ως γραφιά στο γραφείο του στη Γουώλ Στρητ. Το γεγονός ότι το γραφείο του δικηγόρου βρίσκεται στη Γουώλ Στρητ αποτελεί ένα δριμύτατο κατηγορώ ενάντια στη βαρβαρότητα του  καπιταλιστικού συστήματος που βάζει το χρήμα πάνω από τον άνθρωπο. 

Τις πρώτες μέρες ο Μπάρτελμπυ δουλεύει πυρετωδώς και ο εργοδότης του είναι ενθουσιασμένος με την απόδοση του.

[Σρι Λάνκα Η χώρα του τσαγιού] του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη ~ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ

 Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

   

    Ακόμα ένα πρωινό μάλλον υγρό και βαρύ, αλλά με έναν ήλιο που υπόσχεται κάτι διαφορετικό, για αργότερα φυσικά. Τα παράθυρα του ξενοδοχείου που βλέπουν έξω στο γρασίδι των κήπων και περικλείονται από καταπράσινα και πανύψηλα όλο υγεία δέντρα, γεμίζουν από ώρα με τις τσιριχτές φωνές αμέτρητων πουλιών. Σήμερα κρίνεται σκόπιμη από τους τοπικούς ξεναγούς η επίσκεψη μιας μεγάλης φυτείας τσαγιού στη διπλανή περιοχή της Γκιραγιάμα (Geragama) και ενός παραδοσιακού εργοστασίου επεξεργασίας τσαγιού. Είχα φροντίσει ευτυχώς από καιρό βέβαια, να προσαρμόσω τον εαυτό μου στις θεωρητικές και κάποιες ιστορικές λεπτομέρειες που αφορούσαν την όλη υπόθεση του τσαγιού εδώ στην πρώην Κεϋλάνη, ενός προϊόντος που σημάδεψε και συνεχίζει την οικονομία της χώρας.

Τα περισσότερα ξενοδοχεία στην Κάντυ, είναι πνιγμένα μέσα στο πράσινο, όπως άλλωστε και η μεγαλύτερη έκταση της χώρας.

[Μια φευγαλέα ματιά σε πτυχές της φιλοσοφίας του Ε. Καντ] ~ ΑΡΘΡΟ

“If man makes himself a worm he must not complain when he is trodden on.”

O E. Kant (1724 -1804) είναι το κεντρικό πρόσωπο της μοντέρνας φιλοσοφίας. Συνδύασε την μοντέρνα λογική με τον εμπειρισμό, έθεσε θεωρίες και όρους για την φιλοσοφία του 19^ου και 20^ου αιώνα, και εξακολουθεί μέχρι και σήμερα να ασκεί σημαντική επίδραση στην μεταφυσική, στην επιστημολογία, στην δεοντολογία, την πολιτική φιλοσοφία και σε άλλα πεδία. Η θεμελιώδης ιδέα του Kant στην «κριτική φιλοσοφία» - ειδικά στις 3 Κριτικές του : «Την Κριτική του Καθαρού Λόγου» (1781,1787) ,  «την Κριτική του Πρακτικού Λόγου» (1788) και την «Κριτική της Δύναμης της Κρίσης» - είναι η ανθρώπινη αυτονομία. Υποστηρίζει ότι η ανθρώπινη νόηση είναι η πηγή των γενικών κανόνων της φύσης που δομούν όλες μας τις εμπειρίες και πως η ανθρώπινη λογική θέτει τους ηθικούς κανόνες οι οποίοι είναι το βασικό πιστεύω μας για τον Θεό, για την ελευθερία και την αθανασία. Έτσι λοιπόν η επιστημονική γνώση, η ηθική και η θρησκευτική πίστη είναι αμοιβαίως σταθερά και ασφαλή γιατί όλα εναπόκεινται στα ίδια θεμέλια της ανθρώπινης αυτονομίας η οποία είναι επίσης το οριστικό τέλος της φύσης σύμφωνα με την τελεολογική παγκόσμια άποψη απεικόνισης κρίσης που ο Kant παρουσιάζει για να συνδυάσει τα θεωρητικά με τα πρακτικά μέρη της φιλοσοφικής του θεωρίας (Η Τελεολογία είναι μία φιλοσοφική  ιδέα ότι τα πράγματα έχουν σκοπούς ή αιτίες. Είναι η άποψη ότι οι εξελίξεις οφείλονται στο σκοπό ή το σχεδιασμό ο οποίος εξυπηρετείται από αυτές)

[Σατυρικά Φύλλα, εφημερίδες και περιοδικά του 19ου αιώνα] ~ ΑΦΙΕΡΩΜΑ

"Και ο δείνα και ο Τάδες είναι όλοι μασκαράδες
κι ο συντάκτης του "Φωτός" μασκαράς είναι κι αυτός"
Σ.Καρύδης

Με τον ρομαντισμό η πρώτη κοινωνία μετά την απελευθέρωση της Ελλάδος προσπαθούσε να ξεφύγει από την πραγματικότητα όμως η σατυρική ποίηση την προσγείωνε πάντα σε αυτήν. Πολλοί από τους ρομαντικούς ποιητές έγραψαν ακόμα και με ψευδώνυμο σατιρικά ποιήματα καταμαρτυρώντας έτσι μια κοινωνία που παράδερνε στις εσωτερικές της αντιφάσεις, την ουτοπία, την αθλιότητα, τους άκαιρους ενθουσιασμούς και τις ατελείωτες απογοητεύσεις. Η σάτιρα είναι πάντα ζωντανή, πάντα σύγχρονη και όσο και να περνάνε οι εποχές και να αλλάζουν οι κοινωνίες τα στοιχεία της τυρανίας, της διαφθοράς, της λογοκρισίας φανερής ή όχι, της κομματικοποίησης εξακολουθούν να υπάρχουν σε κάθε εποχή και σε κάθε κοινωνία. Η σάτιρα λοιπόν είναι ένα είδος μαχητικής δημοσιογραφίας όπως είναι και η γελοιογραφία. Μια αναδρομή στις πρώτες εποχές της σάτιρας αποκαλύπτει πολλά περιοδικά, εφημερίδες ή εφήμερα φύλλα που είναι ο καθρέπτης της εποχής εκείνης και η κυκλοφορία τους ήταν περιπετειώδης. Τελευταίος σημαντικός σατιρικός της εποχής υπήρξε ο Γ. Σουρής. 

Θέλει τρόπο! [Του Δημήτρη Δικαίου] ~ άρθρο

Του Δημήτρη Δικαίου

Είμαστε γονείς και πάθια έχουμε σωρό. Άλλοτε πράοι συνετοί, κι άλλοτε χαριτόζοι διάβολοι, ταΐζουμε τα παιδιά μας, περηφάνιες. Διακρίσεις και επιδιώξεις σάπιες, κι επιθυμιές κενές για μια φαινομενικά ανολοκλήρωτη ύπαρξη. Το σπλάχνο μας! Τον καρνάβαλό μας! Δε συμπληρώνεται το θάμα όμως, από γόνους ακάθαρτους. Και επιπροσθέτως, σε αυτήν την επιτυχή και τελεία μεταλαμπάδευση ατροφικών αξιών, θα συναινέσει και το σόγι μας το τράγιο. Θα επικροτήσει, καμαρώσει, την ολοκλήρωση ενός ακόμη δούλου που θα’ χει αφέντη ή, ενός ακόμη αφεντικού που θα’χει δουλικά και στοίβες τ’ άγια, τα καλά των δεσποτάδων.

[Η Γενεαλογία της Ηθικής] Friedrich Nietzsche ~ ΑΡΘΡΟ

“You must have chaos within you
to give birth to a dancing star.”


Ο μεγάλος Γερμανός φιλόσοφος Φρειδερίκος Νίτσε γεννήθηκε το 1844 στο Ρέκεν. Έπειτα από λαμπρές σπουδές κλασικής φιλολογίας στη Βόννη, έγινε σε ηλικία 25 ετών καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Βασιλείας. Εκείνη την εποχή γνώρισε το έργο του φιλοσόφου Σοπενχάουερ και συνθέθηκε φιλικά με τον μουσικοσυνθέτη Βάγκνερ. Πολύ σύνταμα ο Νίτσε θα χαράξει τον δικό του μοναχικό δρόμο, καθώς παραιτείται από το πανεπιστήμιο, απομακρύνεται από τις θεωρίες του Σοπενχάουερ και διακόπτει τη σχέση του με τον Βάγκνερ. Ζει περιπλανώμενη ζωή και αφοσιώνεται στην κριτική της μεταφυσικής, της ηθικής, της θρησκείας του δυτικού πολιτισμού, γράφοντας ασταμάτητα. Ο Νίτσε πέθανε το 1900, αφού πέρασε τα δέκα τελευταία χρόνια της ζωής του έχοντας χάσει τα λογικά του.

[Κλέφτικα Τραγούδια] ~ ΑΡΘΡΟ

Στην λαϊκή συνείδηση οι κλέφτες και οι αρματολοί καταξιώθηκαν με τον ίδιο τρόπο και όπως σε άλλες εποχές υμνήθηκαν οι ακρίτες από την λαϊκή ποίηση έτσι υμνήθηκαν τώρα οι καινούριοι ήρωες, οι κλέφτες και οι αρματολοί, έτσι αυθόρμητα ανέβλυσαν από την λαϊκή ψυχή τα τραγούδια για την ζωή και την παλληκαριά τους.
Το δημοτικό τραγούδι «της νύχτας οι αρματολοί» σώζεται σε δεκατρείς παραλλαγές από τις οποίες οι επτά έχουν δημοσιευθεί. Ο Νικόλαος Πολίτης, χρησιμοποίησε σαν βάση για την αποκατάσταση του ποιήματος την παραλλαγή που κατέγραψε ο Σ.Ν. Δραγούμης και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Πανδώρα» το 1864. Μία από τις παραλλαγές του ποιήματος συνδέεται με τον Κολοκοτρώνη. Η αφήγηση του Ν.Πολίτη σχετικά με το γεγονός και η ερμηνεία του για την προέλευση του ποιήματος έχουν ως εξής :

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης ~ Άρθρο

του Ματθαίου Ματθαιάδη

"Και η Ποίηση πάντοτε είναι μία όπως ένας είναι ο ουρανός.
Το ζήτημα είναι από πού βλέπει κανείς τον ουρανό.
Εγώ τον έχω δει από καταμεσίς της θάλασσας" Ο. Ελύτης

Τον Οκτώβριο του 1999, στη Γενική Διάσκεψη της UNESCO στο Παρίσι, η 21η Μαρτίου ανακηρύχθηκε Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης. Το σκεπτικό της απόφασης μετά από την εισήγηση του τότε πρέσβη της Ελλάδος στην UNESCO συγγραφέα Βασίλη Βασιλικού ανέφερε: «Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης θα ενισχύσει την εικόνα της ποίησης στα ΜΜΕ, ούτως ώστε η ποίηση να μην θεωρείται πλέον άχρηστη τέχνη, αλλά μια τέχνη που βοηθά την κοινωνία να βρει και να ισχυροποιήσει την ταυτότητά της. Οι πολύ δημοφιλείς ποιητικές αναγνώσεις μπορεί να συμβάλουν σε μια επιστροφή στην προφορική εκφραστικότητα  και στην κοινωνικοποίηση του ζωντανού θεάματος και οι εορτασμοί μπορεί να αποτελέσουν αφορμή για την ενίσχυση των δεσμών της ποίησης με τις άλλες τέχνες και τη φιλοσοφία, ώστε να επαναπροσδιοριστεί η φράση του Ντελακρουά "Δεν υπάρχει τέχνη χωρίς ποίηση"».